InfoNu.nl > Huis en Tuin > Tuin > Onkruid bestrijden zonder gif

Onkruid bestrijden zonder gif

Onkruid bestrijden zonder gif Onkruid in de tuin, het is de meeste mensen een doorn in het oog. De meningen over wat onkruid nou eigenlijk is lopen nogal uiteen, de een vind madeliefjes in het grasveld onkruid, de ander laat wat brandnetels in de tuin toe omdat vlinders er graag hun eitjes op leggen en deze plant dus nuttig is. De meest gevreesde onkruiden die andere planten overwoekeren zijn toch wel het zevenblad, akkerwinde en kweekgras die we afzonderlijk bespreken in het artikel: Onkruid onder de loep genomen, leer onkruiden herkennen. Straks krijgt u een link, nu eerst wat tips voor de bestrijding van deze onkruiden zonder het gebruik van gif.

Wat is onkruid?

Ja, wat is nou eigenlijk onkruid? Mensen met wat meer kennis van planten dan de doorsnee tuinliefhebber weten de namen van deze planten zo op te noemen: zevenblad, akkerwinde en kweekgras staan in de top 3 en dan volgen meestal akkerdistel, paardestaart, kruiskruid, kleefkruid, vogelmuur en brandnetel. Dit zijn planten die door bijna alle tuinliefhebbers als lelijk en lastig worden ervaren. Vervolgens komen we in een soort grensgebied waarin de ene persoon een plant als onkruid beschouwd en de ander als een acceptabele plant die daardoor min of meer wordt gedoogd. Voorbeelden hiervan zijn hondsdraf, wilgenroosje en madeliefjes in het gras. Grappig genoeg klinken deze namen ook al een stuk vriendelijker dan brandnetel of kweekgras.

Bron: WayShare, Flickr (CC BY-ND-2.0)Bron: WayShare, Flickr (CC BY-ND-2.0)
Bron: Jeremy C. Schultz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bron: Jeremy C. Schultz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Bij de meest gevreesde en hardnekkige onkruiden zevenblad, akkerwinde en kweekgras, helpt gif spuiten maar tijdelijk.

Definitie van onkruid

Het is duidelijk dat het nog niet makkelijk is om een goede definitie van onkruid te geven, dit is een eenvoudig referentiekader:

Onkruiden zijn planten die we niet in de tuin willen hebben en die groeien en woekeren tussen de wel gewenste planten.

Bovendien vinden we onkruid gewoon niet mooi of we vinden dat ze andere mooiere planten in onze hof verdringen. In de natuur of op het platteland storen we ons er meestal niet aan en kan onkruid ook mooi zijn, een weiland dat in het voorjaar fel geel gekleurd is door de paardenbloemen is gewoon prachtig om te zien en het is ook meteen duidelijk dat we hier te maken hebben met een boer met oog voor het welzijn van zijn land en de dieren die er moeten grazen, hij spuit geen gif om de planten te verdelgen. Wellicht onbewust hebben we daar een prettig gevoel bij. We zien in natuurgebieden soms soorten als brandnetel en braam zich explosief uitbreiden en dit is iets waar we ons wel zorgen over mogen maken want het duidt namelijk op een overvloed aan voedingsstoffen die door de regen worden meegebracht met een verarming van de biodiversiteit als gevolg.

Eerst wat meer info over onkruid in een natuurlijke omgeving

Eerst nog wat meer over onkruid in het ons omringende landschap. Onkruid in het milieu is er gezien vanuit het standpunt van de mens bijna altijd. Een land als Nederland is door de eeuwen heen talloze malen geheel op de schop genomen en daardoor is het landschap wat wij kennen eigenlijk een cultuurlandschap. In ons land zou alleen op de Veluwe nog een klein stukje oerbos bestaan. De mens heeft zich op de beheersing van de natuur geworpen en slaagt daarin maar ten dele. Selectie van welke plant wel mag voorkomen en welke plant niet is bijna een dagtaak geworden naast de taak om zelf te overleven door middel van het kweken van planten die ons tot voedsel kunnen dienen. Van oudsher speelde de schoffel, hak en ploeg een belangrijke rol in de totstandkoming van cultuurlandschappen, evengoed gebruikte men hierbij al natuurlijke gifstoffen zoals brandnetelgier.


Onkruid in de tuin kan schoonheid zijn in landschap en natuur. Onkruid is een rekbaar begrip, het zijn vaak nuttige planten.

De vindingrijke mens

Van lieverlee echter heeft de vindingrijkheid van de mens ertoe geleid dat een systematische uitroeiing van bepaalde planten binnen zijn mogelijkheden is gekomen. Chemische onkruidbestrijding leek het einde en was ook bijna het einde geworden van diezelfde mens. DDT is hier al lange tijd verboden maar wordt elders op de wereld nog volop gebruikt. De schadelijke gevolgen van al die wondermiddelen bleven niet uit; een opeenstapeling van negatieve milieu-effecten heeft ertoe geleidt dat ook de voedselketen van de mens in het geding is gekomen.

Gewasbeschermingsmiddelen, fataal eufemisme

De zaden van ongewenste kruiden verspreiden zich nou eenmaal en groeien uit tot planten die zich opnieuw uitzaaien, daar hebben wij geen grip op, het is eenvoudigweg de natuurlijke kringloop die zich niet in een keurslijf laat dwingen, grijpen naar chemische bestrijdingsmiddelen, ook al noemt men ze eufemistisch "gewasbeschermingsmiddelen" is uiteindelijk fataal.
Gewin op korte termijn, dat lijkt er wel te zijn maar dit is bedrieglijk. Op langere termijn gezien is het gebruik van chemische middelen een heel schadelijke manier van "gewasbescherming" met als afloop de vernietiging van complexe ecologische systemen en voedselketens waarvan wij nota bene zelf onderdeel zijn. Daarnaast raakt het grondwater vervuild en uiteindelijk wordt onze watervoorraad ondrinkbaar.

Gif in het tuincentrum

En wat heeft dit alles te maken met het onkruid in onze tuin? Loop eens rond in een willekeurig tuincentrum en verbaas u over de enorme hoeveelheid chemische bestrijdingsmiddelen die er op de markt zijn voor het gebruik in onze tuin. En het wordt gebruikt ook, in waanzinnige hoeveelheden! Tonnen en tonnen per jaar. Ter indicatie: in de bloembollenteelt wordt ongeveer 1800 ton gif per jaar gebruikt, de hoeveelheid in particuliere tuinen is ongeveer gelijk. (bron: Milieudefensie) Gelukkig groeit ook het bewustzijn dat het zo niet langer kan, we moeten het gebruik van gif stoppen om onze kinderen en later hun kinderen nog een toekomst te geven en waar kunnen we daar het best mee beginnen? Juist, in onze eigen tuin!


Monsanto en Bayer, groot in gif

Het Amerikaanse Monsanto-concern is de grootste gifproducent van de VS en houdt zich onder andere ook bezig met genetisch gemanipuleerde voedselgewassen met als doel deze gewassen resistent te maken tegen hun eigen gif!
Op die manier kunnen zij een groot deel van de wereldvoedselmarkt in handen krijgen doordat op den duur alleen hun "gewasbeschermingsmiddelen" gebruikt kunnen worden bij de teelt van bijvoorbeeld rijst en graan. Helaas dreigt dit in de toekomst werkelijkheid te worden, Monsanto is enorm machtig en bezit nu al grote stukken landbouwgrond en verwerft ook patenten op vruchtdragende plantenrassen als tomaten en paprika's waardoor andere kwekers deze specifieke rassen niet meer mogen telen. Uiterst kwalijke zaken waar paal en perk aan moet worden gesteld door regeringen. Het Duitse Bayer is de belangrijkste gifproducent ter wereld en voorziet daarmee ook nagenoeg de gehele Europese landbouwmarkt van gif.

Wat zijn onkruiden nu eigenlijk voor planten?

Het is van belang te weten met wat voor soort plant we te maken hebben als we deze uit onze tuin willen verbannen.
De meest lastigste om te verwijderen zijn de:

Wortelonkruiden

  • Akkerwinde
  • Zevenblad
  • Kweekgras
  • Paardestaart
  • Paardenbloem
  • Distels
  • Boterbloem

De naam zegt het eigenlijk al, planten met wortelvorming. Gaat u proberen deze planten te schoffelen dan bent u eigenlijk bezig met vermeerdering, het is dan net een gevecht met de draak met zeven koppen, hak er één af en er komen er twee terug.


Bij wortelonkruiden moeten we ook nog onderscheid maken tussen penwortel en vlakke wortel. Paardenbloemen, distels en boterbloemen hebben een penwortel. Deze planten zijn nog redelijk eenvoudig te verwijderen met een wortelsteker. Zevenblad en akkerwinde (haagwinde), kweekgras en paardestaart is een heel ander verhaal, deze vermeerderen zich niet alleen heel gemakkelijk uit zaad maar ook door een razendsnelle wortelvermeerdering. Zelfs een stukje wortel van een halve centimeter kan uitlopen tot een nieuwe plant dus bij schoffelen of spitten, ik zei het al, bent u bezig met vermeerdering. Niet doen dus! Akkerwinde heeft nog een bijzonder trucje in petto: het maakt lange uitlopers die op de grond blijven liggen en dan op hun beurt weer wortel schieten. Hoe krijgen we deze vier meest lastige onkruiden nu weg zonder het gebruik van gif? Er is een methode die ik heb bedacht en weliswaar ingrijpend is maar wel afdoende. Ik noem dit: de Kartonmethode.

Onkruid bestrijden zonder gif met de Kartonmethode

Baken het stuk grond af waar de ongewenste planten groeien en neem daarbij ongeveer 40 centimeter extra ruimte rondom de plant als grens. Alles binnen dit gebied moet als verloren worden beschouwd dus ook bijvoorbeeld die mooie roos, buxus of fraai bloeiende vaste plant. Graaf dit gebied voorzichtig af, dus niet spitten, tot een diepte van minstens 30 centimeter en breng alle grond weg naar het afvaldepot. Knoei bij deze werkzaamheden niet met de grond en de daarin aanwezige wortels, de wortels lopen onherroepelijk weer uit. Overtuig uzelf ervan dat er geen uitlopers in de grond zitten buiten de grens van het afgegraven stuk. Grenst dit deel aan de tuin van de buren pak deze klus dan gelijk gezamenlijk aan. De wortels van bijvoorbeeld zevenblad en akkerwinde zijn overigens goed te herkennen, ze zijn spierwit en vormen soms hele kabelstrengen in de grond. Als alle grond met wortels verwijderd is legt u dik karton in de kuil en tegen de wanden van de kuil, denk hierbij aan verpakkingsmateriaal van hoge koelkasten of ander karton uit de bouwmarkt, lekker dik, groot en stevig. Leg het karton met flinke overlappingen en als het karton is aangebracht brengt u schone grond op en kunt u nieuwe planten planten. In de loop der tijd verteert het karton maar dat duurt voldoende lang om de eventueel nog aanwezige diepere wortelresten van het zevenblad, haagwinde, paardestaart of kweekgras geen kans meer te geven, deze sterven op die diepte onherroepelijk af. Deze methode werkt absoluut, ik heb ze vaak in tuinen met succes toegepast. Echter, is de hele tuin overwoekerd, laat dan maar een graafmachientje komen en de tuin 50 centimeter afgraven, dit is de enige goede manier, maak zo een hele nieuwe start!

Bron: AnRo0002, Wikimedia Commons (CC0)Bron: AnRo0002, Wikimedia Commons (CC0)
Een- of meerjarige onkruiden zijn makkelijker te verwijderen dan wortel onkruiden, wel wieden voordat ze zaad vormen!

Een- of meerjarige onkruiden bestrijden zonder gif

  • Brandnetel
  • Vogelmuur
  • Kruiskruid
  • Kleefkruid
  • Herderstasje
  • Veldkers
  • Nachtschade
  • Veldzuring
  • Perzikkruid
  • Varkensgras

Een- of meerjarige onkruiden zaaien zich meestal uit. U moet goed opletten en ingrijpen door ze te wieden nog voor ze zaad kunnen vormen. Natuurlijk hebben deze planten ook wortels maar deze zijn minder sterk in de grond verankerd.
Brandnetels bijvoorbeeld hebben ook een dicht wortelstelsel maar dit is meestal oppervlakkig en makkelijk weg te halen door ze te ondergraven en los te schudden. De wortels van brandnetels hebben geen brandharen en u kunt ze dus met de hand wegnemen. Jonge brandnetels laten zich bereiden tot een smakelijke soep, lekker met blokjes spek en kaas!
Overigens zijn de brandharen van de jonge planten wel sterker irriterend bij aanraking, let hier goed op. De één- of meerjarige onkruiden zijn zeker op de lichtere grondsoorten gemakkelijk te wieden, de kleiner blijvende soorten kunt u ook weg schoffelen hoewel dit wel enige ervaring vereist. Zaadvormende onkruiden zijn ons evengoed wel vaak te snel af en voordat u er erg in hebt staat de tuin weer vol met ongewenste nakomelingen.

Bestrijding en preventie

De meest gestelde vraag over onkruid is wel: 'Hoe kom ik er definitief van af? Het antwoord is eenvoudigweg: nooit. Hulpmiddelen, in de vorm van chemische middelen helpen natuurlijk wel, maar dat is maar voor even. Vooral in nieuw aan te leggen tuinen op voorheen braakliggende bouwgrond is het een komen en gaan van allerlei soorten onkruiden. Is het ene lastige onkruid verdwenen, dan staan er weer andere onkruiden klaar om hun plaats in te nemen. Het gebruik van gif maakt hier dan ook de tuinliefhebber vooral armer en de chemische industrie weer rijker. Bestrijdingsmiddelen zijn namelijk nooit goedkoop.

Dunne teeltlaag

Bij tuinen op bouwgrond wordt door de aannemer vaak een dunne teeltlaag opgebracht. Deze laag is niet geschikt om op te tuinieren, ze is te dun en maar al te gauw stuiten de wortels van onze planten op zand en wordt de plant in haar groei belemmerd.
Vaak staat de grond ook al vol met onkruid als we ons nieuwe huis betrekken. Als hier sprake is van de bovengenoemde wortelonkruiden zevenblad, akkerwinde en andere soorten, dan zetten we, als daar de ruimte voor is, een loonwerker met een graafmachine in om deze onkruiden secuur te verwijderen en af te voeren. Neem hierbij royale hoeveelheden grond weg zodat we niet de kans lopen dat de onkruiden later weer de kop op steken. Vervolgens laten we onze loonwerker de grond diep spitten met een graafmachine, dan wordt een nieuwe laag bemeste tuingrond opgebracht en deze grond wordt gefreesd zodat ze goed vermengd wordt met de onderliggende grond en een mooie losse structuur ontstaat. In kleinere tuinen kan dit ook allemaal met de hand gedaan worden. Vervolgens kunnen we de tuin gaan inplanten met bomen, gras, heesters en vaste planten.

Onkruidvrij houden

En nu komt de truc: rondom de nieuwe aanplant leggen we een dikke laag stro, turfmolm of houtsnippers, de meeste mensen kiezen voor turfmolm of houtsnippers omdat stro vaak een rommelige indruk maakt. Onze nieuwe aanplant kan nu ongestoord groeien terwijl het onkruid nauwelijks kans maakt. Wees alert en verwijder eventueel toch opkomend onkruid direct.
Met de hier beschreven methode geven we onze nieuwe tuin de best mogelijke start en hebben we geen chemische "gewasbeschermingsmiddelen" nodig gehad. Al in het eerste jaar is de basis gelegd voor een onkruidvrije tuin. In het volgende groeiseizoen bemesten we de grond opnieuw en schoffelen dit luchtig onder en herhalen de behandeling met turfmolm, stro of houtsnippers. Het is nu van belang de Ph-waarde van de grond te laten meten, turf en houtsnippers werken een verzuring van de grond in de hand, een kalkbemesting kan nodig zijn. En het onkruid? Niet of nauwelijks last van gehad toch?

Microklimaat

In de loop der jaren creëren we in onze tuin een eigen microklimaat naarmate planten, bomen en struiken ouder en volwassen worden. Schaduw en vocht zijn heel belangrijk in een tuin. Probeer altijd iets te doen met water, een vijver, ook al is die klein, zorgt voor verdamping en draagt daarmee bij aan het klimaat in de tuin. Voorkom het gebruik van te grote bestratingsvlakken, hiermee creëert u een steenwoestijn en daarmee een ongunstig klimaat. In een gezonde tuin is sprake van een gunstig microklimaat en deze tuin heeft niet of nauwelijks last van onkruid. Tot slot nog een voordeel van het weren van gif uit de tuin: u kunt producten kweken als bessen, aardbeien, groente en ander fruit waarvan u zeker weet dat ze gezond zijn en geen resten van bestrijdingsmiddelen bevatten. Ik wens u heel veel plezier met uw onkruid- en gifvrije tuin, in een volgend artikel zal ik de verschillende onkruiden nader onder de loep nemen zodat u ze leert herkennen.

Lees verder

© 2011 - 2019 Fijnesteyn, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Onkruid en de bestrijding daarvanOnkruid en de bestrijding daarvanOnkruid is voor veel mensen een vervelend iets. Als je een tuin hebt wil je die graag mooi houden. Vanaf het voorjaar to…
Drie recepten met zevenbladHeb je een tuin? Dan is de kans groot dat je ook zevenblad hebt. Als dit hardnekkige onkruid, ook wel tuinmansverdriet g…
Ecologisch tuinieren - de handleidingEcologisch tuinieren - de handleidingIn een ecologische tuin heb je beduidend minder werk, minder afval en veel extra kijkplezier. Door kunstmest en chemical…
Onkruid verwijderen met een onkruidborstelOnkruid verwijderen met een onkruidborstelOnkruid tussen de bestrating vinden veel mensen erg vervelend. In het voorjaar tot en met het einde van de herfst ervare…
Onkruid eten, eetbare onkruiden uit de tuin en moestuinOnkruid eten, eetbare onkruiden uit de tuin en moestuinIn tuinen en op velden zijn veel planten te vinden die men daar eigenlijk niet wil. Deze onkruiden zijn veel werk om te…
Bronnen en referenties
  • Wbosf.nl/locomotie-15-topmenu-19/41-biologische-bloembollen.html
  • Milieudefensie.nl/publicaties
  • Neerlandstuin.nl/ziekplagen/onkruid.html
  • Afbeelding bron 1: WayShare, Flickr (CC BY-ND-2.0)
  • Afbeelding bron 2: Jeremy C. Schultz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: AnRo0002, Wikimedia Commons (CC0)

Reageer op het artikel "Onkruid bestrijden zonder gif"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Sandra, 17-06-2019 07:13 #6
We hebben onlangs een huis gekocht met prachtig aangelegde tuin. Nu woekert er zowel in de border als het gazon haagwinde.
Hoe kan ik deze het beste bestrijden?

Sam, 09-11-2016 15:11 #5
Ik loop stage op een camping, er staan hier veel grote brandnetels.
er is dan ook gevraagd om die te verwijderen.
is de beste manier hiervoor dan ook de kartonmethode of is er een andere makkelijkere oplossing?

Mvg Sam Reactie infoteur, 13-11-2016
Beste Sam,

Als het gaat om hier en daar een grote pol van één vierkante meter of zo, knip de brandnetels dan eerst af op 10 centimeter boven de grond en doe het afval direct in een groene container die je vlakbij je werkplek zet om verspreiding van het zaad zoveel mogelijk te voorkomen. Vervolgens maak je met een riek de grond los en trekt de wortels uit de grond. Ze zijn makkelijk te herkennen aan hun gele kleur. Op losse grond kun je ze zo makkelijk verwijderen en er moet dan de komende tijd op toegezien worden dat een enkele vergeten wortel niet opnieuw uitloopt. Op kleigrond zal dit echter niet lukken, de wortels zitten hier veel vaster en gaan ook dieper de grond in. Laat dan maar een klein graafmachientje aanrukken en ga over op de kartonmethode, dat zou ik ook doen als het gaat om vele vierkante meters aaneengesloten brandnetelvelden. Wel grappig dat ze je op je stage de brandnetels aan laten pakken, mijn vader liet dat ook altijd doen door stagiairs!
Veel succes, Steyn

P. de Hoog, 01-11-2016 11:47 #4
Ik woon in een bosrijke omgeving, in mijn deels schaduwrijke gazon zit heel veel hondsdraf. Op welke gronden groeit dat het best en hoe kan ik het bestrijden? Reactie infoteur, 13-11-2016
Beste P. de Hoog

Hondsdraf in een gazon valt moeilijk te bestrijden aangezien de wortels zich met de grasmat vervlechten. Gras groeit in de schaduw altijd moeilijker terwijl hondsdraf daar geen enkel probleem mee heeft dus mettertijd zal het honddraf het gras dan ook helemaal verdringen. Mijn advies zou dan ook zijn om een graszodensnijder te huren -bij Boels verhuur bijvoorbeeld- en de bestaande grasmat waar nodig af te plaggen op de maximale diepte die op de machine in te stellen is. Breng vervolgens een laagje nieuwe aarde aan en leg hierop nieuwe graszoden. Houdt echter in het achterhoofd dat gras in de schaduw vroeg of laat problemen geeft. In het gunstigste geval vermost het maar dat lijkt me in een bosrijke omgeving eerder een voordeel dan een nadeel. Kijk maar eens in de Japanse tuin op landgoed Clingendaal in Den haag hoe mooi mos kan zijn!

Veel succes, vriendelijke groet, Steyn

Gerard, 05-04-2016 13:24 #3
Gewoon genoeg strooizout erop gooien. Reactie infoteur, 10-04-2016
Beste Gerard,

Ik zal niet ontkennen dat deze methode in een aantal gevallen afdoende is maar het heeft als nadeel dat er op die plek ook niks anders meer wil groeien. Op een terras kan het wel maar het zout spoelt uit naar andere delen van de tuin en daar treden dan problemen op.

Vriendelijke groet, Steyn

Beatrice, 22-06-2015 15:00 #2
Ik wil mijn tuin met folie verticaal in de grond beschermen tegen de wilde braam die bij de buren groeit. Hoe diep moet die folie zijn en wat voor soort? Bedankt voor uw reactie! Reactie infoteur, 22-06-2015
Beste Beatrice

Dat doe je met anti-worteldoek, zie: www.gronddoek.com, een dubbelgevouwen laag van ongeveer 50 cm diep in de grond moet voldoende zijn. Realiseer je wel dat de braam zich ook makkelijk uitzaait, de zaadjes zijn de pitjes in de vruchten, en dat lange uitlopers aan de struiken die de bodem raken daar opnieuw wortel schieten. Ook vogels zorgen voor de verspreiding van de zaden. Een wilde braam kan soms uitbundig heel mooie vruchten dragen maar ook wel eens een minder goed jaar hebben en miezerige vruchtjes produceren. Succes met je tuin!

Vriendelijke groet, Steyn

Hans den Brinker, 21-05-2015 12:46 #1
In een aardbeienveldje van pakweg 2 bij 3m zit steeds meer winde. Is er een doenlijke manier om de winde te bestrijden zonder gif en zonder de aardbeienplanten op te offeren? Reactie infoteur, 22-05-2015
Beste Hans,

Als het grond is met een losse structuur kun je proberen om met een klein schepje voorzichtig de wortels van de winde tot in de grond te "achtervolgen" maar vaak gaan ze de diepte in en breken dan af zodat het probleem niet opgelost is, op de breuk ontstaan namelijk twee nieuwe uitlopers. Mijn advies is dan ook de aardbeienplanten waar de winde nog niet doorheen groeit op te nemen, de wortels controleren of er inderdaad geen witte wortels van de winde tussen zitten en ze even op te kuilen. Opkuilen wil zeggen; leg de planten op een stuk schaduwrijke grond waarin een ondiepe sleuf is gegraven en bedek ze met losse grond. Vervolgens pakt u het stuk grond aan waar de winde inzit met de in het artikel beschreven kartonmethode, dit is echt de enige afdoende oplossing voor windeproblemen! Veel succes en schep voldoening uit het feit dat u zo echt van de winde afkomt ook al is het even werk.

Vriendelijke groet, Steyn

Infoteur: Fijnesteyn
Laatste update: 12-09-2016
Rubriek: Huis en Tuin
Subrubriek: Tuin
Special: Tuinieren
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 6
Schrijf mee!