InfoNu.nl > Huis en Tuin > Wonen > Modern wonen op een landelijk gelegen knooperf

Modern wonen op een landelijk gelegen knooperf

Modern wonen op een landelijk gelegen knooperf Bij agrarische erven in het landelijk gebied staan veel stallen en kassen leeg. Lege, ontsierende stallen in het buitengebied mogen gesloopt worden en geven ruimte om nieuwe woningen te bouwen. Meerdere woningen bij elkaar op de plek van een voormalig boerenbedrijf wordt een 'knooperf' genoemd. Een knooperf in een landelijk gebied waar moderne en duurzame woningen gebouwd worden. Met bomen, hagen, bermen, weiden en een gezamenlijk erf. Dit gezamenlijk erf heeft speelgelegenheid voor de kinderen en een is plek voor de volwassenen om, wanneer wenselijk, elkaar te treffen.

Staken van boerenbedrijven

Anno 2018 houden steeds meer boeren het voor gezien. Boeren met een akkerbouwbedrijf, veebedrijf of kwekers met kassen stoppen massaal met het uitoefenen van hun beroep, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Een van de oorzaken is de vergrijzing. Agrariërs gaan met pensioen en hun kinderen zetten de boerderij of kwekerij niet voort. Anderen kunnen het financieel niet meer bolwerken en worden zo gedwongen om te stoppen. Provincies en gemeenten zien het vrijkomen van de agrarische locaties als een kans voor revitalisering van het landelijk buitengebied. Leegstand in het buitengebied is namelijk ontsierend en tast de eventuele geschiedenis van de omgeving aan. Dit doemscenario vraagt om een vernieuwende aanpak van het landelijk gebied met het eventueel opknappen (wanneer dit nog mogelijk is) van de hoofdwoning in een nieuwe, moderne en duurzame omgeving.

Wat is een knooperf

Het ontwikkelen van een knooperf is inspelen op het stoppen van agrarische bedrijven en de wens van burgers om op het platteland te wonen. Knooperven zijn voormalige boerenerven op het platteland waar bedrijfsgebouwen gesloopt zijn en er ruimte is vrijgekomen voor meerdere nieuw te bouwen woningen. Een knooperf heeft een gezamenlijk erf waar wandel- en fietspaden starten of langskomen. De beplanting van een knooperf is aangepast naar de originele beplanting uit de vorige eeuw zoals o.a. meidoornhagen of een coulissenlandschap. Bewoners dragen zorg voor het gezamenlijk erf en het groen om het erf. Een knooperf kan gemiddeld 4 hectare landschap omvatten. Er is in 2018 interesse om knooperven te ontwikkelen vanuit gemeentes, particulieren, woningcorporaties en zorginstellingen.

Afstudeerproject ‘Knooperven’ en het InnovatieNetwerk

Een afstudeerproject ‘Knooperven’ in 2003 van landschapsarchitecten Karen de Groot en Ruut van Paridon, leidde in 2007 tot een samenwerking met het InnovatieNetwerk, provincie Overijssel en gemeente Tubbergen. De Provincie Overijssel heeft beleidsruimte gecreëerd en de gemeente Tubbergen heeft op basis daarvan in juni 2009 de aankoop verricht van de benodigde gronden in Langeveen.

Het InnovatieNetwerk

Het InnovatieNetwerk is in 2000 door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit in het leven geroepen. Het InnovatieNetwerk werkt aan:
  • grensverleggende vernieuwingen;
  • bevordering van duurzame nationale en internationale land- en tuinbouw;
  • de voedingsmiddelenindustrie;
  • het platteland.

Prognose van het InnovatieNetwerk
Het InnovatieNetwerk ontwikkelde het concept voor knooperven voor heel Nederland, na het afstudeerproject van de landschapsarchitecten. De verwachting van het InnovatieNetwerk is anno 2018 dat knooperven een nationaal of zelfs internationaal idee zijn voor de toekomst en dat er knooperven zullen ontstaan op veel vrijkomende erven. De prognose voor Nederland is dat er in 2030 rond de 24.000 bedrijven zullen stoppen en dat er een enorme leegstand zal ontstaan. Het idee van een knooperf kan hierop inspringen en een 'landelijk toekomstidee' zijn voor een invulling van het ontsierende buitengebied en misschien wel een ‘internationaal toekomstidee’ zijn.

Start uitvoering knooperf

In 2009 koopt de gemeente Tubbergen de gronden door de aankoop van een vleeskuikenhouderij, die door de wet geurhinder en veehouderij (Wgv) niet de nodige uitbreidingen kon realiseren, in Langenveen. Met de aankoop van de vleeskuikenhouderij werkt de gemeente Tubbergen, samen met de provincie Overijssel en InnovatieNetwerk, knooperf ‘Veldboer’ uit. Dit is een knooperf van ongeveer 3,8 hectare voor maximaal 12 woningen, een ruime tuin en een gemeenschappelijk erf. Bijna tien jaar later, in 2018, zijn tien van de twaalf kavels verkocht.

Voltooide knooperven en nog uit te voeren knooperven

Knooperf de Veldboer heeft de start gegeven met het ontwikkelen en het realiseren van een knooperf, waardoor er andere projecten ontstaan zijn zoals:
  • in 2014 in de provincie Utrecht het knooperf Achterveldse Eng tussen Amersfoort en Barneveld;
  • knooperf Erve Nijland bij Diepenheim, gemeente Hof van Twente (Overijssel) waar sinds 2010 vijf gezinnen wonen;
  • in het buitengebied van de Lutte, gemeente Losser (Overijssel). De Enschedese zorggroep Manna biedt in 2017 in een kleinschalig knooperf (op de boer) plaats aan maximaal 44 cliënten, dementerenden, jonge mensen met een verstandelijke beperking of mensen met ziektes als parkinson, MS of reuma;
  • bij de gemeente Hof van Twente is in 2015 het verzoek ingediend door landgoed Weldam, om ten zuiden van Diepenheim een knooperf te maken. De bedoeling is een knooperf bestemd voor senioren;
  • het gezinshuis Knuzz in Goor, gemeente Hof van Twente (Overijssel). Knooperf Knuzz heeft in 2018 een aanvraag ingediend voor een kleinschalig knooperf geschikt voor:
    1. de opvang van tienermoeders en hun kinderen;
    2. begeleid wonen op kamers wonen;
    3. actieve ouderen die graag nog wat willen betekenen voor de medemens.

Meerwaarde knooperven

Knooperven dragen in de 21ste eeuw bij aan:
  • het duurzaam onderhouden van woning en landschap;
  • de ontwikkeling van grootschalige landbouw in een kleinschalig landschap;
  • een verbreding voor landelijk wonen, werken, eventuele zorggemeenschappen en recreatie;
  • de toegankelijkheid van het landelijk gebied;
  • het behoud van historische waarden van erfgoed en natuur.

Realisatie van een knooperf

De werkwijze is om, in samenwerking met de gemeente en eventueel een adviesbureau, een plan op te stellen. Een plan wat betreft:
  • het bouwrijp maken van de kavels;
  • de woningen;
  • een gezamenlijk erf te realiseren;
  • om een knooppunt van (zand)wegen en paadjes in te passen naar de verschillende akkers, en naar de omliggende dorpen;
  • groene plekken creëren.

Bouwrijp maken
Bouwrijp maken van grond is de grond bewerken voordat er met bouwen begonnen kan worden. Hierbij horen werkzaamheden zoals het aanleggen van wegen en een gezamenlijk erf en het verwijderen van eventuele ondergrondse kabels, leidingen of vervuilde grond. Ook moeten oude bouwwerken worden gesloopt en afgevoerd en een rioleringssysteem, kabel- en leidingsstroken worden aangelegd.

De woningen
Een landschap in het buitengebied is vaak al eeuwen oud en heeft in veel gevallen een waardevolle geschiedenis. De verschillende woningen moeten dan ook een eenheid vormen in het landschap.

Een gezamenlijk erf
Een gemeenschappelijk erf kenmerkt zich doordat de woningen er rondom gebouwd zijn en de hoofdingang van alle woningen aan het gezamenlijk erf liggen. Het gezamenlijk erf is openbaar en is een plek voor kinderen om te spelen en voor volwassenen om een praatje te maken. Bij een gezamenlijk erf is een gezamenlijke parkeergarage en ruimte om de auto’s van bezoek te parkeren.

Knooppunt van paden en wegen
Op het gezamenlijke erf komt de toegangsweg uit en verschillende wandel- en fietspaden die langs groene plekken, weilandjes, bosjes, uitzichtplekken en naar omliggende dorpen leidden. Wegen die half verhard zijn of zandpaadjes zoals de kerkenpaden (gebruikt in het verleden om vanuit het buitengebied binnendoor naar de kerk of school te kunnen). Paden die het mogelijk maken om een wandeling te maken om direct vanuit de voordeur te genieten van het landschap.

Groene plekken creëren
De ruimte rondom de woningen wordt aangepast naar het verleden. Waar bijvoorbeeld meidoornhagen vroeger het landschap bepaalden komen ze bij een knooperf dan terug. Bermen ingezaaid met een inheems bloemenmengsel, bloemrijke weiden, kleinschalige voedselbosjes, klimbomen, zichtpunten om te genieten van het landschap en bijvoorbeeld ruimte voor een gezamenlijke groentetuin.
© 2018 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De oprit, noodzakelijk kwaad of onderdeel van wonenDe oprit bij het huis naar de garage of carport is een must. De auto moet ergens staan of naar toe gereden kunnen worden…
Assistent makelaar wonenAssistent makelaar wonenVanaf 2010 is het voor iedere assistent makelaar verplicht om het branche erkend diploma van SVMNIVO te halen, mits je w…
Wat kost een boerderij (woning)?Voor veel mensen is een verbouwde boerderij op het Drentse platteland het ideaal. Na pensionering een boerderij kopen en…
Cursus theorie voor het rijexamen: 3. WegenIn het derde deel van deze cursus leer je meer over de verschillende soorten wegen die er zijn. Je leert o.a. het versch…
Waar wonen de meeste miljonairs?Jaarlijks publiceert de Quote een overzicht van de rijkste Nederlanders. Op basis hiervan hebben ze een lijst samengeste…
Bronnen en referenties
  • Noaber, 12e jaargang no.5
  • http://www.innovatieagroennatuur.nl/nl/concepten/view/37/Knooperven.html
  • https://transitiepraktijk.nl/nl/programma/example/knooperven-systeeminnovatief-kernidee
  • http://edepot.wur.nl/215944
  • https://transitiepraktijk.nl/nl/programma/example/knooperven-systeeminnovatief-kernidee
  • http://archief.nederlandwordtanders.nl/projecten/knooperven/
  • http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/xhtmloutput/historie/Dalfsen/334110/334110_1.html
  • http://www.eeckhof.nl/rood-voor-rood/

Reageer op het artikel "Modern wonen op een landelijk gelegen knooperf"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Gepubliceerd: 28-11-2018
Rubriek: Huis en Tuin
Subrubriek: Wonen
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!