InfoNu.nl > Huis en Tuin > Tuin > Het scheefbloemwitje: kenmerken t.o.v. andere witte vlinders

Het scheefbloemwitje: kenmerken t.o.v. andere witte vlinders

Het scheefbloemwitje: kenmerken t.o.v. andere witte vlinders Het scheefbloemwitje is een dagvlinder en komt sinds 2015 in Nederland voor. In 2016 is het scheefbloemwitje ook in België meermaals waargenomen. Deze vlinder is van oorsprong een inheemse vlinder uit Zuid- en Centraal-Europa. Het scheefbloemwitje verovert sindsdien langzaam Nederland en België. Verwacht wordt anno 2018 dat het scheefbloemwitje zich verder zal verspreiden door heel Nederland en België. Naast de bekende drie witjes (groot koolwitje, klein koolwitje en klein geaderd witje), wordt het uit elkaar houden van de witjes nog moeilijker. Het scheefbloemwitje lijkt namelijk heel erg veel op het klein koolwitje.

Het scheefbloemwitje (Pieris mannii)

Het scheefbloemwitje (Pieris mannii) is een dagvlinder of schubvleugelige (Lepidoptera) uit de orde van de gevleugelde insecten. Het scheefbloemwitje is familie van de witjes (Pieridae). De familie telt meer dan 1000 soorten waar we in Nederland en België de volgende soorten al van kennen:
  • Groot koolwitje (Pieris brassicae);
  • Klein koolwitje (Pieris rapae);
  • Klein geaderd witje (Pieris napi).

Tot 1975 kwam ook het groot geaderd witje voor in Nederland en België. De soort is in 2004 op de rode lijst geplaatst als verdwenen in Nederland en als dwaalgast in België.

Groot koolwitjeGroot koolwitje
Klein koolwitje met een zwarte ronde vleugelvlekKlein koolwitje met een zwarte ronde vleugelvlek
Klein geaderd witjeKlein geaderd witje

De opkomst van het scheefbloemwitje

Het scheefbloemwitje is van oorsprong een Mediterrane vlinder die voorkomt van Zuidoost-Frankrijk, Zuid-Spanje, zuidelijke Alpen tot de Balkan. De vlinder is te vinden langs opwarmende rotswanden, kalkgraslanden en stenen muurtjes van olijfboomgaarden en wijngaarden. Langzaam verplaatste de vlinder zich richting Noord-Europa. In 2014 was het scheefbloemwitje al gevorderd tot midden in Duitsland.

Het scheefbloemwitje in Nederland en België

In Nederland werd het eerste scheefbloemwitje waargenomen in 2015 in Maastricht en in België in 2016. De verwachting in 2018 is dat door de klimaatverandering er meer warmere en drogere periodes komen voor met veel zon waardoor de vlinder noordelijker zal trekken van het oorspronkelijke leefgebied en het vermogen heeft om zich te vestigen in een landstreek waar de vlinder niet eerder is voorgekomen (koloniseren).

Het leefgebied

Het scheefbloemwitje in het nieuwe leefgebied blijft de voorkeur houden voor langzaam opwarmende stenen en het zijn hoofdzakelijk de rotstuintjes in Nederland en België, met scheefbloemen, waar de vlinder vertoeft.

Hoekige middenvlek bij het scheefbloemwitje / Bron: Adrian198cm, Wikimedia Commons (Publiek domein)Hoekige middenvlek bij het scheefbloemwitje / Bron: Adrian198cm, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Beschrijving scheefbloemwitje versus klein koolwitje

Het scheefbloemwitje lijkt erg op het kleine koolwitje. De zwarte stip midden op de vleugels (vleugelvlek) maken een verschil met het kleine koolwitje. De vleugelvlek van het scheefbloemwitje is veel groter dan bij het klein koolwitje en veel meer gehoekt dan de vleugelvlek bij het klein koolwitje. De vlek bij het klein koolwitje in het midden van de vleugels, is mooi rond. De zwarte vleugelpunten lijken bij het scheefbloemwitje en het klein koolwitje gelijk te eindigen. Bij het scheefbloemwitje loopt de vleugelvlek iets langer door, maar niet tot voorbij de vleugelvlek. De vleugelpunt van bij het scheefbloemwitje is meer afgerond waar de vleugelpunt bij het klein koolwitje spitser is.

Verschillen tussen de witjes

De verschillen tussen de koolwitjes in Nederland en België zijn klein. De verschillen tussen het vrouwtje en het mannetje maken herkenning soms extra moeilijk. Mannetjes van het groot koolwitje hebben geen vleugelvlek en de vrouwtjes wel. Er zijn verschillen tussen de generaties in de grootte van de vlinders. Het klein koolwitje en klein geaderd witje zijn ongeveer even groot en het scheefbloemwitje is maar iets kleiner. Handig is het om de vlinders naast elkaar te zien en handig zou het zijn dat witjes altijd de vleugels openen in rust. De volgende verschillen in witjes kunnen helpen bij het herkennen van een soort:

SoortKlein geaderd witjeKlein koolwitjeScheefbloemwitjeGroot koolwitje
Grootte van de vlinderMiddelgroot.Middelgroot.Normaal. Groot.
Zwarte vlek aan de punt van de vleugels De zwarte vleugelpunten vallen langzaam uiteen en vormen geen zwart geheel.De vleugelpunten zijn niet zo zwart en t.o.v. de zwarte stip in het midden van de vleugels, lopen de zwarte vleugelpunten niet voorbij de middenvlek.De zwarte vleugelpunten en de zwarte stip in het midden van de vleugels zitten min of meer op een rechte lijn. De zwarte vleugelpunten gaan voorbij de zwarte middenvlek in de vleugel.
Zwarte vleugelvlek De zwarte stip in het midden van de vleugel is erg klein.De zwarte stip in het midden van de vleugel is rond van vorm. Maar bij een klein afgevlogen koolwitje ook enigszins vierkant maar vaalzwart.De zwarte stip in het midden van de vleugel is groot, hoekig en zwart.Het vrouwtje groot koolwitje heeft twee grote zwarte middenvlekken en de zwarte vleugelpunten lopen eraan voorbij. De middenvlekken ontbreken bij het mannetje.
Punt van de vleugelIs min of meer afgerond.De punt van de vleugel is spits. Min of meer afgerond.Spits.
Onderkant vleugels De aders zijn duidelijk zichtbaar en grijsgroen bestoven.In het midden, waar de vleugels bij elkaar komen, duidelijk bestoven.In het midden zijn de vleugels duidelijk bestoven maar dit is niet altijd even gemakkelijk te zien.Geen grijze aders aan de onderkant.

Bron: Kurt Stüber [1], Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bron: Kurt Stüber [1], Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

De scheefbloem

De scheefbloem is de waardplant waar het scheefbloemwitje de eieren op afzet. Hieruit komen na drie dagen de rupsen en een week later de dagvlinder: het scheefbloemwitje. Het scheefbloemwitje kan zo in één jaar wel vier generaties nageslacht produceren. De scheefbloem is voor het scheefbloemwitje een goede nectarplant evenals de lavendel.
© 2018 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De verschillen in de drie koolwitjes in NederlandDe verschillen in de drie koolwitjes in NederlandIn Nederland is de kans zeer groot om een koolwitje te zien fladderen en op een plant in de tuin stuifmeel te zien peure…
Vlinder – Klein geaderd witje op AmelandVlinder – Klein geaderd witje op AmelandDe Pieris napi, het klein geaderd witje, vliegt op Ameland. Hij dartelt boven de gevlekte ooievaarsbek en vindt af en to…
De vlinder en zijn levenscyclusVlinders zijn er in soorten en maten. En in heel uiteenlopende kleuren. Op de mens heeft de vlinder altijd een goede inv…
Lymantriidae of DonsvlindersLymantriidae of DonsvlindersDe Lymantriidae of ook wel Donsvlinders of Borstelrupsvlinders zijn een familie van motten. Het is een bijzondere soort…
Vlinder – Kleine vuurvlinder op AmelandVlinder – Kleine vuurvlinder op AmelandDe kleine vuurvlinder dankt zijn naam aan de feloranje kleur van de vleugels. De vlinder is vliegend niet zo makkelijke…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Adrian198cm, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • https://www.natuurpunt.be/nieuws/scheefbloemwitje-trappelt-aan-de-belgische-grens-20151012
  • https://www.vlinderstichting.nl/actueel/nieuws/nieuwsbericht/witjes-herkennen-lastiger-door-scheefbloemwitje
  • https://www.vlinderstichting.nl/actueel/nieuws/nieuwsbericht/hoe-herken-je-scheefbloemwitje
  • https://www.natuurpunt.be/nieuws/scheefbloemwitje-duikt-voor-het-eerst-op-vlaanderen-20160923
  • Afbeelding bron 1: Adrian198cm, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Kurt Stüber [1], Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Het scheefbloemwitje: kenmerken t.o.v. andere witte vlinders"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Laatste update: 31-08-2018
Rubriek: Huis en Tuin
Subrubriek: Tuin
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!