InfoNu.nl > Huis en Tuin > Tuin > Ziekte in buxus door buxusmot of buxusrups

Ziekte in buxus door buxusmot of buxusrups

Ziekte in buxus door buxusmot of buxusrups De buxusrups (Cydalima perspectalis) richt een kaalslag aan in veel tuinen in Nederland en België, waarin buxusplanten groeien. De buxusmot heeft vanaf 2007 zijn intrede in de landen België en Nederland gedaan. Elk jaar krijgen steeds meer regio’s last van dit nare beestje, doordat de buxusmot zich vliegend verspreidt. Eerst lijkt het of de Buxus Sempervirens alleen wat last heeft van een droge zomer, waarna echter duidelijk wordt dat er een ziekte in de plant heerst. Veel mensen zoeken naar een (natuurlijk) bestrijdingsmiddel tegen de buxusrups. Door snel optreden met de goede methode is het meestal mogelijk om je buxusplant(en) te redden: een kale buxus is meestal nog geen dode buxus.

Bron: Buxusmot | BethinkBron: Buxusmot | Bethink

Verspreiding van de buxusmot

De buxusmot is een kleine witte vlinder, met semi-transparante vleugels, vaak met een bruine rand. Vanaf 2007 komt de buxusmot in Nederland voor. Oorspronkelijk is de buxusmot uit China afkomstig. Waarschijnlijk is de mot met een partij buxussen in Duitsland terechtgekomen, waarna de verdere verspreiding plaatsvond. De mot werd in de jaren 2007-2017 gesignaleerd in de landen Frankrijk, Oostenrijk, Groot-Brittannië, België en een steeds verder toenemend aantal provincies in Nederland. De verspreiding verloopt snel over Nederland, vooral de zuidelijke provincies zijn getroffen. Ook in de Belgische regio Vlaanderen is een epidemie gaande die zich snel verspreidt. Het is niet meer de vraag óf de buxusmot zich over Nederland en België zal verspreiden, maar hoe snel dit zal plaatsvinden. Naar verwachting zal de buxusmot in de meeste Europese landen zijn vernietigende werk doen. Ook Rusland heeft last van een plaag, nadat een besmette Italiaanse buxus geïmporteerd werd voor de Olympische spelen in Sochi. Per jaar worden twee tot vier generaties motten geproduceerd die zo'n 8 dagen leven en in deze periode eitjes leggen in de buxusplant. Zachte winters zorgen voor een snellere verspreiding van de mot. De rups wordt actief boven een temperatuur van 7 graden Celsius. In de noordelijke en zuidelijke landen wordt de opmars begrensd door het klimaat. Het verspreidingsgebied breidt zich jaarlijks uit met ongeveer 5 tot 10 kilometer. Door de warmere winters en zomers neemt het aantal cycli toe tot minstens drie per jaar, zodat de verspreiding in snel tempo verloopt.

Buxusrups, de verspreiding in 2017

Op 23 maart 2017 werd in Zuid-Limburg een bijna volwassen exemplaar van de buxusrups gezien. Door de zachte winter en het vroege voorjaar zal de overlast en het verspreidingsgebied naar verwachting toenemen. Door het warme voorjaar in 2017 zal de buxusmot in 2017 tenminste vier cycli doormaken. Vroegtijdige controle van de buxusplanten en snelle bestrijding van de rupsen zijn van belang om de epidemie te beperken.


Schade door de buxusrups

De Buxus Sempervirens is een winterharde groenblijvende plant die weinig natuurlijke vijanden heeft. Veel struiken zijn al tientallen jaren oud en hebben slechts zelden last van een ziekte. Als de plant plotseling bruine verkleuringen laat zien is er reden voor een grondige inspectie. Op dat moment wordt de tuinliefhebber gealarmeerd, maar de schade is dan al aangericht.

Bron: Buxushaag | BethinkBron: Buxushaag | Bethink
Ontwikkeling van de buxusmot
De buxusmot legt haar eieren in een spinsel van blaadjes van de buxusplant, ze legt tot 150 eieren aan de onderkant van het blad. De uit de eitjes gekomen jonge larven vreten het blad aan. Ze eten eerst het bladmoes aan de onderkant van de bladeren weg, waardoor ze lange tijd vrijwel onopgemerkt blijven. De kleine larven zijn vuilgeel van kleur en enkele millimeters lang. Na enige tijd krijgen ze groene lengtestrepen en worden een volwassen rups. De buxusrups is een donkergroene rups met een zwarte kop en harig lijf. De maximale lengte van de volwassen rups is circa 4 centimeter. Zij eten tenslotte de rest van de bladeren op, waarna de buxusplant verandert in een karkas van takken, dode blaadjes en plakkerig spint. Onder de plant zijn korrelige hoopjes uitwerpselen zichtbaar die ook de aanwezigheid verraden van de vraatzuchtige gast. De rupsen verpoppen zich vervolgens in het spinsel tot een buxusmot. Na 10 dagen komen ze als mot uit hun cocon, waarna ze klaar zijn voor het leggen van de volgende generatie eitjes.
Bron: Buxusrups in haag | BethinkBron: Buxusrups in haag | Bethink

Bestrijding van de buxusrups, eitjes en larven

Controleer vroeg in het voorjaar of er sprake is van aantasting van de planten en op de aanwezigheid van spint, larven of rupsen. Wie eenmaal bezoek heeft gehad van de buxusmot zal zijn buxusplanten goed in de gaten moeten houden, omdat deze ongenode gast graag terugkomt. Vooral particuliere tuinbezitters zijn getroffen, maar ook parkachtige tuinen, zoals kasteel- en paleistuinen zijn het slachtoffer van de rups. Gemeenten ondernemen geen actie bij het bestrijden van deze plaag. Men hoopt op bekendheid bij het grote publiek en een gezamenlijke aanpak, zodat de bestrijding meer resultaat heeft.

Effectieve bestrijding vindt plaats door combinatie van een aantal methoden:

Snoeien

De plant kan het beste meteen flink worden teruggesnoeid. Knip zoveel mogelijk bladeren weg, vooral de takken met spinsel en eitjes aan de onderzijde. Een aantal rupsen, larven, poppen en eitjes worden hierdoor meteen verwijderd. Voer het snoeisel af in dichte zakken, omdat zich hierin de poppen, rupsen en eitjes bevinden.

Bron: Pop van buxusrups | BethinkBron: Pop van buxusrups | Bethink
Handmatig vangen
Verwijder vervolgens handmatig de larven, rupsen en poppen die zich nog in de planten bevinden. Alleen handmatig vangen is nauwelijks mogelijk, omdat de eitjes en larven gemist worden tijdens het vangen. Door de groene schutkleur zijn de rupsen moeilijk zichtbaar. De buxusmot zal daarom ook op chemische wijze bestreden moeten worden. Niet bestrijden van de rups betekent dat de buxus het uiteindelijk niet zal overleven. De bladeren en zelfs de schors van de takken worden steeds opnieuw afgevreten, waardoor de wortels onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen krijgen en de plant afsterft.

Er zijn diverse bestrijdingsmiddelen op de markt die de buxusmot bestrijden. Deze middelen worden op biologische basis geproduceerd, zodat ze geen schade aan het milieu aanrichten.

Pyrethrum bestrijdingsmiddel

De rups van de buxusmot wordt effectief bestreden met producten op basis van het sap van de Afrikaanse margriet: Pyrethrum sap. Verschillende fabrikanten produceren dit bestrijdingsmiddel op natuurlijke basis. Ook andere insecticiden zoals Spruzit en Calypso zijn effectief gebleken. Het bestrijdingsmiddel wordt binnen 48 uur na het bespuiten afgebroken, waardoor het geen verder gevaar oplevert voor nuttige insecten. Het bespuiten moet herhaald worden om alle rupsen, poppen en eitjes te doden, houdt hiervoor een tussenperiode van 10 tot 12 dagen aan. Enkele malen per seizoen bespuiten werkt zeer effectief en zorgt voor minimale schade door de buxusrups.

Werkwijze bespuiten buxusplanten

Bespuiten met bovenstaande bestrijdingsmiddelen kan het beste in de vroege avond gedaan worden, zodat andere nuttige en onschadelijke insecten niet worden getroffen. Ga bij het vernevelen zorgvuldig te werk, zodat alle plantendelen worden geraakt. Larven en jonge rupsen bevinden zich voornamelijk aan de onderkant van de bladeren. Volwassen buxusrupsen worden ook gedood door het bespuiten met bestrijdingsmiddel. Cocons en eitjes zijn echter minder gevoelig voor de verschillende chemische bestrijdingsmiddelen door hun natuurlijke beschermingslaag tegen invloeden van buitenaf.

Bron: Buxusrups | BethinkBron: Buxusrups | Bethink

XenTari: bestrijding zonder chemie

De werking van het middel XenTari van Topbuxus is gebaseerd op een bacterie op biologische basis. Nadat het middel door de rups wordt gegeten, zet het zich om in een giftige stof die de darm van de rups aantast. Binnen 1 à 2 uur stopt de vraat en na circa 24 uur sterf de rups. Andere dieren, zoals bijen, worden niet aangetast door dit bestrijdingsmiddel, ook natuurlijke vijanden ondervinden geen nadelige gevolgen. Besproei zorgvuldig alle plantdelen (ook de onderzijde) en herhaal de behandeling regelmatig voor een langdurig resultaat.

Feromonen

Met feromoonvallen worden volwassen mannetjes aangetrokken door de lokstof in de feromoonval. Vrouwelijke motten kunnen niet meer bevrucht worden door de afwezigheid van de mannetjes, waarna zij alleen onbevruchte eitjes leggen. Door een goede selectie van de te gebruiken lokstof worden inheemse onschadelijke vlinders niet aangetrokken tot de feromoonvallen. Feromonen voor een natuurlijke bestrijding van de buxusrups zijn inmiddels (2017) ook in Nederland en België verkrijgbaar en zijn enkele maanden werkzaam.

Overige natuurlijke bestrijdingsmethoden

Grote buxusplanten worden effectief behandeld door toepassing van een harde waterstraal en een speciale stofzuiger voor het vangen van larven. Deze aanpak wordt ook toegepast bij de eikenprocessierups en leidt tot goede resultaten. De buxusmot of buxusrups heeft nauwelijks natuurlijke vijanden. Vogels spugen de larven uit, waarschijnlijk vanwege het hoge alkalische gehalte ervan. De buxusplant is ook alkalisch; de larven nemen deze stof op. In Azië worden de larven van de buxusmot aangevallen door de Aziatische sluipwesp die echter in Europa bijna niet voorkomt. Er bestaan twijfels over het introduceren van de Aziatische sluipwesp in Europa, omdat hieraan ook negatieve gevolgen kleven. Mogelijk verdrukt de sluipwesp andere inheemse insecten, met gevolgen voor het ecologisch evenwicht.

Vervanging van de zieke Buxus Sempervirens plant

Als buxusplanten niet te redden zijn of bespuiten met een bestrijdingsmiddel niet de voorkeur heeft, kan er voor een alternatief worden gekozen. Een vervanger van de buxus is de Ilex Crenata, ofwel de Japanse hulst. Deze plant vormt een sterke struik, die iets sneller groeit dan de traditionele buxusplant. Omdat de groei snel gaat, wordt 3 x per jaar snoeien aanbevolen. De totale hoogte van een haag kan 2 meter zijn. Het voordeel van de Ilex Crenata is dat deze plant ongevoeliger is voor het oplopen van schimmels én minder last heeft van de buxusmot. De plant wordt echter niet helemaal gevrijwaard van aantasting door de buxusrups. Taxus is een plant waarvan geen aantasting door de buxusrups is vastgesteld. De taxusplant is groenblijvend en kan goed in de gewenste afmetingen worden gesnoeid.
© 2015 - 2017 Bethink, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Buxus in de tuinBuxus in de tuinBuxus komt in bijna elke tuin wel voor. Is het geen klein haagje, dan wellicht enkele exemplaren in stenen potten of een…
Creatief met buxusAls je een tuin of balkon hebt dan is de buxus een ideale plant om te houden. Hij is vrij gemakkelijk om te verzorgen. E…
Buxusplanten in de tuinBuxusplanten in de tuinBuxus kennen we allemaal van de gestileerde Engelse en Franse tuinen. Nette haagjes, vaak kort geknipt, die de tuin inde…
Het bemesten en bekalken van buxusHet bemesten en bekalken van buxusBuxus is een veelvoorkomende plant in de Nederlandse tuinen. Buxus is eenvoudig te snoeien in allerlei vormen. In de tui…
Buxus: ook prachtig in een potBuxus: ook prachtig in een potU hoeft niet speciaal een tuin te hebben om te kunnen genieten van buxus. Deze groenblijver die u in allerlei vormen kun…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Buxusrups | Bethink
  • http://www.limburger.nl/article/20150814/REGIONIEUWS01/150819831/1056 bezocht op 21-08-2015
  • http://www.tuinhulp.com/3018/buxus-mot-wat-te-doen/ bezocht op 21-08-2015
  • http://www.independent.co.uk/environment/nature/very-hungry-asian-caterpillar-threatens-britains-box-hedges-9539142.html bezocht op 21-08-2015
  • http://www.cabi.org/isc/datasheet/118433 bezocht op 25-08-2015
  • http://www.ilexcrenata.nl/ bezocht op 26-03-2016
  • https://www.derooyhoveniers.nl/ziektes-en-plagen/ilex-crenata-kinme-nu-ook-aangetast-buxus-rups/ bezocht op 13-05-2016
  • Afbeelding bron 1: Buxusmot | Bethink
  • Afbeelding bron 2: Buxushaag | Bethink
  • Afbeelding bron 3: Buxusrups in haag | Bethink
  • Afbeelding bron 4: Pop van buxusrups | Bethink
  • Afbeelding bron 5: Buxusrups | Bethink

Reageer op het artikel "Ziekte in buxus door buxusmot of buxusrups"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Marisca, 19-05-2017 22:19 #8
Hoi ik heb de oplossing na heel veel middeltjes geprobeerd te hebben: gooi kokend heet water over je buxus heen en de rupsen en eitjes gaan gelijk dood en de planten blijven leven! Reactie infoteur, 22-05-2017
Planten kunnen niet tegen zo'n hoge temperatuur; de kans is groot dat je buxussen uiteindelijk toch het loodje leggen. Heet water wordt juist voor het doden van onkruid toegepast omdat het zo effectief planten (onkruid) en de wortels ervan doodt. Het gebruik van (milieuvriendelijke) bestrijdingsmiddelen is momenteel de enig bewezen oplossing tegen de buxusrups.

Spaans, 29-04-2017 19:46 #7
Naar het schijnt moet je afrikaantjes naast je buxus zetten, daar kunnen de rupsen niet tegen en verdwijnen. Reactie infoteur, 01-05-2017
Afrikaantjes bevatten van nature Pyrethrum; de stof waarmee de buxusrups wordt bestreden door een oplossing ervan over de planten te sproeien. Ze worden ingezet als natuurlijk insecticide. Het is de moeite waard om te proberen of het planten van Afrikaantjes ook helpt tegen de buxusrups en -mot. Wanneer de buxus al flink is aangetast, dan is het de vraag of je de plaag met deze plantjes nog kunt oplossen. Mogelijk heb je eerst zwaarder geschut nodig in de vorm van insecticiden of feromonen, waarna je de Afrikaantjes plant als langetermijnoplossing. Graag hoor ik of het planten van Afrikaantjes inderdaad succesvol is in de aanpak van de buxusrups.

Tuinvrouw, 16-09-2016 18:40 #6
September 2016: Geen buxus meer, toch (veel) rupsen van deze mot. Vorig jaar zijn mijn buxushagen volledig kapot gevreten. Ik heb ze dus verwijderd. Nu, een jaar later, is de rups van de buxusmot in volle sterkte terug. Ze vreten nu o.a. mijn OostIndische kers kapot. Ik vang ze, want anders gaan ze over op andere planten, maar wat doe ik ermee? Verzuipen? Ik vind ook nergens info over deze rups op andere planten. Reactie infoteur, 19-09-2016
Normaal gesproken laat de buxusrups andere planten links liggen. Als de rupsen in andere planten aanwezig zijn, dan is bestrijding zeker geadviseerd. Spuiten met een biologisch bestrijdingsmiddel zoals Pyrethrum bestrijdt de rupsen en larven. Alleen de rupsen wegvangen werkt helaas onvoldoende. De eitjes en larven ontwikkelen zich dan verder ongestoord om vervolgens (andere) planten aan te tasten.

De Grauwe Alida, 29-08-2016 20:05 #5
Koolzaad olie helpt dat tegen rupsen en de mot? Reactie infoteur, 30-08-2016
Koolzaadolie legt een laagje om eitjes van de buxusrups en helpt daardoor bij de bestrijding. Om de rupsen effectiever te bestrijden is bespuiten met een combinatie van koolzaadolie en pyrethrinen geadviseerd. Hiervoor zijn ook kant-en-klare oplossingen verkrijgbaar.

Bethink (infoteur), 26-08-2015 13:48 #4
Er zullen zeker gezamenlijke maatregelen nodig zijn om de buxusmot te bestrijden. Het is de vraag of een waterstofzuiger een goed idee is, mogelijk is deze niet krachtig genoeg. Mocht het wel lukken dan hoor ik het graag.
Oudere rupsen zijn inderdaad moeilijker te doden met gif en zullen handmatig verwijderd moeten worden. De poppen nestelen niet alleen in buxus maar zijn ook in bijvoorbeeld coniferen gevonden en dus blijkbaar ook in gevelspleten.
Feromoonvallen zouden zeker helpend kunnen zijn, in Nederland mogen ze momenteel alleen gebruikt worden om te bepalen hoe ernstig een plaag is. Het is echter een goed alternatief voor het spuiten van gif, dus hopelijk worden de regels verruimd.

Toos, 25-08-2015 19:02 #3
Kunnen we na het spuiten niet gewoon met een waterstofzuiger de buxus planten leegzuigen?
We hebben al twee keer gespoten, en het lijkt te helpen, toch vind ik af en toe nog een grote rups. Het schijnt dat de grote rupsen bestand zijn tegen het gif. Als ik er nu nog 1 zie, knip ik hem (sorry) door midden, ze zijn dan ook gelijk dood en kunnen niet meer poppen. Ook heb ik al verschillende poppen kunnen doden. Ze zaten bij mij in de groeven naast het raam. Het zou fijn zijn als ze van dat vlindermannetjes lokmiddel op de markt zouden brengen, het is tenslotte algemeen belang.
Mijn buurman dacht ook slim te zijn en alleen bij zijn eigen buxus gif te gebruiken, dat heeft toch geen zin! Ik zeg: massaal en, gezamenlijk aanpakken is de enige manier om ook maar een hele kleine kans te maken de buxus nog/rups te bestrijden.

Bethink (infoteur), 24-08-2015 13:53 #2
Interessante vraag! De buxusmot en buxusrups brengen geen ziekten over die gevaarlijk kunnen zijn voor de mens. In principe is de rups alleen gevaarlijk voor buxusplanten. De plaag ontwikkelt zich zo snel omdat er weinig natuurlijke vijanden zijn in dit gebied. Vogels eten de larven en rupsen niet, waarschijnlijk vanwege het hoge gehalte aan de chemische stof stikstof.

Ria, 24-08-2015 10:36 #1
Kan het over slaan of ziek op de mens?

Infoteur: Bethink
Laatste update: 11-05-2017
Rubriek: Huis en Tuin
Subrubriek: Tuin
Bronnen en referenties: 12
Reacties: 8
Schrijf mee!