Winterbloeiende vaste planten

Winterbloeiende vaste planten zijn schaars, maar ze zijn er wel. Het zal duidelijk zijn dat we in de andere seizoenen van het jaar meer keuze hebben, maar daar staat tegenover dat de winterbloeiende vaste planten veel meer aandacht krijgen. Als een soort in grote groepen aangeplant wordt, dan vormen zij zo een echte blikvanger in de verder vaak kleurloze wintertuin.

Winterbloeiers hebben als voordeel dat zij "vlammen" op het moment dat de rest van de tuin in rust is. Ze vallen dus meer op en per saldo heb je als tuineigenaar aan deze planten veel meer plezier. En in de zomer vormen ze, door hun groene blad, een rustpunt in de verder volop bloeiende border.

---

Helleborus - Kerstroos

Veruit de bekendste en ook de grootste groep onder de winterbloeiende vaste planten is de Helleborus. De Helleborus behoort tot de Ranonkel-familie (Ranunculaceae). De planten gedijen het beste op een matig vochtige en voedselrijke, liefst kleiige grond. Ze hebben een hekel aan verplanten. Eenmaal geplant dus op die plaats laten staan en geduld hebben. De planten groeien langzaam uit naar grote pollen en worden met het jaar mooier. Er is een grote variëteit, zowel in bladvorm als bloemkleur. Het zijn zeer dankbare planten die lang bloeien. Van december tot ver in april brengen ze kleur in de tuin. Het hele jaar is er blad aan de plant. Dit grote donkergroene blad vormt een mooie combinatie met varensoorten. Wil je de bloemen van de Helleborus goed bewonderen, dan moet je er even naar toe lopen. De bloemen knikken een beetje naar beneden. Door ze even op te tillen is de volle schoonheid pas goed te zien.

Helleborus foetidus
De Helleborus foetidus heeft het zelfs prima naar zijn zin in diepe schaduw. Hij bloeit lang en zeer rijk met lichtgroene bloemen met gele meeldraadjes. Zaait zich gemakkelijk uit. De bladeren vormen een soort stam, waaraan de bloemen verschijnen. Deze "stammen" zijn 2-jarig. Daarna komen er weer nieuwe stammen uit de grond en kunnen de oude worden weggeknipt.

Helleborus argutifolius
Ook deze Helleborus vormt met zijn blad 2-jarige "stammen". Van februari tot april is de plant bezaaid met klokvormige, hangende groengele bloemen. Jammer is wel dat deze soort gevoelig is voor bladluis, met name in het vroege voorjaar kan een plakkerige bos ontstaan. Knip de bladeren dan af en al snel vormt zich weer nieuw blad. De bloeiperiode loopt van februari tot april.

Helleborus niger
Een hele mooie soort met grote witte bloemen met een doorsnede tot 8 cm.! De bloemen hebben een opvallend geel hart. Ze verkleuren na de bevruchting naar roze. Na de bloei verschijnen er kokervormige vruchten/zaaddozen. Deze Helleborus bloeit van januari tot in april.

Helleborus orientalis
De Helleborus orientalis is veruit de populairste soort. Het zijn sterke planten die jaren en jaren mee kunnen. Er zijn inmiddels tal van hybriden met bloemen in de meest fantastische tinten van groen tot bijna zwart. Zelfs dubbel-bloemige en gespikkelde soorten zijn te koop. En ook heel bijzonder zijn de geelbloemige Helleborus-soorten. Medio februari zijn er bij diverse kwekers de zgn. Helleborus-dagen. Een bezoek aan één van deze kwekers is zeer de moeite waard. Hieronder volgt een opsomming van een aantal bijzondere soorten, maar het beste is het om naar een goede kweker te gaan en daar met eigen ogen het enorme aanbod te bekijken.

• Helleborus orientalis hybr. cremegeel donker hart
• Helleborus orientalis hybr. paars
• Helleborus orientalis hybr. roserood gespikkeld
• Helleborus orientalis hybr. donkerbladig, donkerpaars
• Helleborus orientalis hybr. geel met rode stippen
• Helleborus orientalis hybr. wit roodpaars gespikkeld

Knip voor de plant in bloei komt het oude blad weg. De bloemen komen zo veel mooier uit en al snel loopt de plant uit met nieuw frisgroen blad.

---

Viola - Winterviool

De winterviool is een volledig winterharde plant. Hij zal ondanks sneeuw en vorst bloemen blijven produceren. Eigenlijk zijn het kort levende vaste planten. Als in het voorjaar de kracht van de zon weer toe gaat nemen, dan ontstaan er lange slappe stengels. En zo midden mei is het violenbed een complete chaos. Verwijderen en vervangen door een langbloeiende één-jarige is dan een goede optie. De violen moeten niet in de volle zon aangeplant worden. Bij voorkeur staan ze in humeuze goed waterdoorlatende grond. De winterviool is te krijgen in tal van kleuren: licht en donkerblauw, wit, roodachtig, geel en oranjegeel.

---

Erica carnea - Winterheide

Erica carnea is binnen het uitgebreide geslacht van heideplanten de winterbloeiende soort. Het is een liggend struikje met naaldvormige bladeren dat bloeit van januari tot in april. De bloemen zijn urn-vormig en zitten in trosjes aan de plant. Erica carnea verlangt humeuze vochtige grond. Het is ook mogelijk om deze speciale grond te kopen bij de tuincentra (grond voor ericaceën). Het is belangrijk om de planten kort te houden. Na de bloei het liefst flink snoeien, zodat een compacte struik gevormd wordt. Door te snoeien blijft de plant ook goed bloeien. Plant de winterheide aan in grote groepen, dat heeft meer effect dan hier en daar een plantje.

Latijnse naam	Bijzonderheden
Erica carnea "December Red"	Bloeit licht roodpaars
Erica carnea "Heathwood"	Bloeit donker roodpaars, het loof is soms grijsoranje
Erica carnea "Myretoun Ruby"	Bloeit donker roodpaars, later meer rood
Erica carnea "Springwood White"	Bloeit wit
Erica carnea "Springwood Pink"	Bloeit licht paarsroze
Erica carnea "Vivellii"	Bloeit donker roodpaars, het loof verkleurt naar grijsoranje

---

Hepatica (Leverbloempje)

Op het randje van de winter bloeien de leverbloempjes. De ene soort (transsylvanica) vanaf februari tot april. En Hepatica nobilis bloeit in maart en april. Na de bloei is het een leuke bladplant. Het is een plantje dat als zwak bekend staat, maar dit is onterecht. Op de juiste plaats zal hij het gewoon goed doen. De planten geven de voorkeur aan lichte schaduw en humusrijke zandgrond die iets kalk bevat. Zelfs op zware kalkgrond doen ze het ook nog wel. Het zijn lage kruipende plantjes, waarbij de bloemen eerst verschijnen en na de bloei pas het blad komt. Plant ze, als het kan, op een plekje in het zicht, anders mist u de mooie kleine bloemen. Na de bloei is het een leuke bladplant.

Latijnse naam	Bijzonderheden
Hepatica nobilis	Bloeit paarsviolet
Hepatica nobilis "Rubra"	Bloeit roodpaars
Hepatica transsylvanica	Bloeit wit, violetblauw of lichtpaars

---

Viscum album - Maretak

Een wel heel bijzonder plantje is de Maretak, ook wel Mistletoe of vogellijm genoemd. Het is een wintergroene plant die in bomen leeft. Als halfparasiet, want hij gebruikt water en zout van zijn gastheer. De gastboom ondervind geen hinder van zijn gast, tenminste als de boom niet vol zit met exemplaren. Niet elke boom is een geschikte gastheer, of anders gezegd: niet elke boom laat zich gebruiken als gastheer. Bomen die de mistletoe toestaan zijn: populieren, appelbomen, berken, eikenbomen, kersenbomen en lindebomen. In Nederland is Viscum album wettelijk beschermd. Hij behoort tot de sandelhoutfamilie (Santalaceae). Eind december barsten de knoppen open. mannelijke bloemen zijn groter dan de vrouwelijke exemplaren en ruiken naar overrijpe tropische vruchten. De vrouwelijke bloemen hebben geen sterke geur. Kleine insecten zorgen voor de bestuiving. Maretak is rond de feestdagen bij de bloemist of bij tuincentra te koop. Zelf ook een Mistletoe in de tuin? Haal een besje van de maretak af, zoek een geschikte gastheer en stop het besje in de oksel van een tak. Daarna is het een kwestie van veel
geduld hebben...

---

Wilt u meer weten over winterbloeiers? Ga dan naar de special: Winterbloeiers

Geef winterbloeiers een kans! Hiermee brengt u in de sombere wintermaanden toch kleur in uw tuin. © 2008 - 2010 Martina, gepubliceerd in Tuin (Huis en Tuin) op 26-11-2008, laatst gewijzigd op 28-03-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Martina is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Kwekerij De Morgen, Plantentuin Esveld, Kwekerij In Goede Aarde en Coen Jansen vaste planten.

Verwante artikelen

• Plantennamen Latijns - Nederlands V - W - X - Z: Plantennamen Latijns - Nederlands. Planten met een V, W, X en Z zoals Viola, het Viooltje in 24 en Veronica of Ereprijs in 28 variëteiten. Plant-namen van V…
• Planten voor op het winterterras: De zomer is voorbij. Alle potten met éénjarige zijn leeggemaakt en het terras is kaal. Dit staat natuurlijk wel netjes en opgeruimd, maar aantrekkelijk is het niet. Nodig is…
• Winterbloeiende klim- & leiplanten: Winterbloeiende klim- & leiplanten worden niet zo vaak toegepast. De laatste jaren komen er nieuwe soorten op de markt, dus daardoor staat het wel meer in de belangstellin…
• Winterbloeiende bomen: Winterbloeiende bomen zorgen ook in de winter voor kleur in de tuin. Winterbloeiers zijn er niet zo veel, maar genoeg om een goede keuze uit te kunnen maken. De keuze voor een boom, ze…
• Maretak, een 'tegendraadse' plant: 'Niets aan deze plant is normaal', aldus botanicus Karl von Tubeuf die begin 19e eeuw als eerste een uitgebreide monografie schreef over de Viscum album. En het is onmisken…