Speenkruid in de tuin

Speenkruid in de tuin 'Rotgoed' zei de tuinman, 'als je dat eenmaal in je tuin hebt, kom je er nooit meer van af'. 'Interessant' was mijn antwoord; 'vanwaar deze kennis?''Geleerd' was het antwoord en hij bukte zich om de treiterende, stralende gele sterbloemen van het speenkruid (Ranunculus ficaria) uit zijn toch zo fraaie tuin te verwijderen. In mijn tuin kwamen ook enorme hoeveelheden speenkruid voor, maar ondanks het feit dat ik er niets tegen deed, zijn de plantjes later vrijwel verdwenen. Dit plantje behoort namelijk. tot de vroege voorjaarsplanten, die niet van een hoge gemid­delde temperatuur houden en dus verdwijnen als die temperatuur 12 à 13 graden wordt.

Hemelbrood

Maar dat is niet het hele verhaal over het speenkruid. Het plantje komt vooral voor op gronden, die een goede organische structuur hebben, dus gronden met strooisellagen van blad en takken, houtwallen e.a. In het voorjaar is de bovenste laag van deze dekmantel vaak wat dor en levenloos. Maar dan komt plots het hemelbrood (zaadje van speenkruid) tot ont­wikkeling en komen driftig de speenkruid-plantjes de grond uit. De korte, dichte groeiwijze garandeert dat de wat droge afvallaag geheel wordt overdekt met een deken van zeer actieve groene plantjes. Samen met de regen zorgen deze plantjes ervoor dat de grond vochtig en warm wordt. Daardoor worden de omstandigheden gunstig voor een snelle ver­tering van de nog aanwezig afval van de vorige herfst en winter.

De eerste nieuwe humus is dan ook afkomstig van het gedurende korte tijd aanwezige speenkruid, dat rijk is aan fosfaten en eiwitten en een zeer goede voedingsbron is voor nieuwe grotere groepen bacteriën. Door stijging van de totale vruchtbaarheid ter plaatse wordt het terrein aantrekkelijker voor veeleisender plantensoorten. Bovendien veran­dert, mede door deze verrijking van de bodem, het gebied dan in slechte zin voor de minder veeleisende soorten. En hoe intensief de knolletjes van het hemelbrood zich dan ook mogen verspreiden en met hoeveel gretigheid deze plantjes bezit gaan nemen van een bepaald terrein tenslotte wordt deze driftige activiteit het speenkruid toch weer noodlottig. De terug­gang vertoont overeenkomst met die van de brandnetel. De plantjes worden kleiner, de grootte van de blaadjes neemt af en zo wordt het gebied op een gezonde manier aan zijn opvolgers in de natuur overgelaten.

Het wieden verstoort de boven beschreven ontwikkeling op zo'n wijze dat de tijd waarbin­nen deze evolutie moet verlopen, alleen maar wordt verlengd. Het gevolg voor de mens is eindeloos wieden. De andere mogelijkheid is meewerken met de natuur; want net zolang zal het 'hemelbrood' uitregenen over de aarde, totdat "de mens heeft geleerd nutteloze arbeid achterwege te laten.

Tip voor natuurtuinieren:

Doe zoals de natuur, bedek je grond in herfst en winter met een strooisellaag van bladeren, groenteafval, takjes en zo blijft (1) je grond beschermd tegen weersinvloeden (erosie) (2) verkrijg je in de lente een zeer goede meststof (oppervlaktecompost) en (3) werk je mee aan de gezondmaking van de aarde.

Tip voor de gezondheid:

De speenkruidbroodjes of worteltjes zijn een zeer oud en efficiënt middel tegen het speen of aambeien. Of er een verband is tussen aambeien en tuinieren, wil ik betwijfelen, maar wie weet?

Volksnamen voor Speenkruid:

Haagboterbloem, Haneklootjes, Kleine gouw, Vijgwortel
Latin: Ranunculus ficaria L.
Engels: lesser celandine, pilewort
Frans: fausse renoncule, éclairette
© 2010 - 2020 Herborist, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Nieuw woonconcept: CohousingNieuw woonconcept: CohousingCohousing, ofwel samenwonen in een gemeenschap, wordt alsmaar populairder. Her en der duiken cohousing-projecten op, in…
Lente in de tuin: Vroege lentebloeiers nu plantenLente in de tuin: Vroege lentebloeiers nu plantenWe trachten allemaal niet alleen naar meer kleur in het weerbeeld, maar zéker ook naar extra kleur in onze tuin. Willen…
Medicinale moerastuinMoerastuin! Het klinkt misschien niet aantrekkelijk of mooi, maar waarom zouden we in de tuin, eventueel in de buurt van…
Toilet-douche, douche-wc voor billen + spatoilet (aambeien)Toilet-douche, douche-wc voor billen + spatoilet (aambeien)Wat is ene toiletdouche en wat zijn de voordelen? Een toiletdouche, ook wel gekscherend 'douche voor de billen' genoemd,…

Breng de sfeer van de woonkamer naar de tuinBreng de sfeer van de woonkamer naar de tuinWe zien de tuin steeds meer als het verlengde van de woonkamer. En de aloude tuinset is een loungebank geworden met lekk…
Wilde plantentuin. Landwehr en SipkesHet boekje over 'Wildeplantentuinen' van Landwehr en Sipkes is zowat 35 jaar oud. Een half mensenleven geleden dus gepub…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: WikimediaImages, Pixabay
  • KruidMail Speenkruid. Maurice Godefridi. http://sites.google.com/site/kruidwis/

Reageer op het artikel "Speenkruid in de tuin"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Greet Blok, 09-04-2017 10:39 #2
Wat ontzettend leuk om te lezen dit stukje. Dit najaar heb ik in mijn tuin precies dat gedaan wat ik in de natuur zag gebeuren, namelijk blad en tuinafval versnipperen in mijn tuin. Ik had altijd al speenkruid in mijn tuin, maar dit voorjaar ineens veel meer. Ik was benieuwd wat dat betekende en wat ik ermee aan moest. Nu weet ik het dus. Leuk om te lezen dat ik op gevoel de juiste dingen doe waardoor mijn tuin er heel natuurlijk uitziet. Dankjewel!

Trudyhenneman, 09-04-2012 16:00 #1
Ik ben blij met dit artikel over speenkruid, mijn tuin ziet er groen en geel uit tot ergernis van de meeste collega tuiniers.Ik trek mij er niets van aan de tuin is groot genoeg voor alle planten en verder heeft niemand er van te lijden dus laat ik ze hun gangetje gaan het scheelt een hele hoop werk en ze geven mij een lente gevoel
Bedankt Trudy Henneman. Reactie infoteur, 09-04-2012
Geniet er van. En ook bedankt voor de reactie.

Infoteur: Herborist
Gepubliceerd: April 2010
Rubriek: Huis en Tuin
Subrubriek: Tuin
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 2
Schrijf mee!