InfoNu.nl > Huis en Tuin > Wonen > Leem als bouwmateriaal

Leem als bouwmateriaal

Leem verdient meer aandacht als bouwmateriaal. Ecologisch, goed en goedkoop verkrijgbaar, goed en gemakkelijk verwerkbaar.

Leem

Leem is een grondsoort die voornamelijk bestaat uit klei, silt en zand. Leem is minder geschikt om er planten op te verbouwen vanwege de geringe hoeveelheid voedingsstoffen en de moeilijke verwerkbaarheid. Leem is in grote delen van de wereld aan of net onder de oppervlakte aanwezig.

Voordelen van leem

De voordelen van leem zijn legio:
  • 100% herbruikbaar,
  • buffert water en reguleert daarmee de vochthuishouding,
  • buffert warmte en kan daardoor makkelijk dienen als thermische accumulator,
  • omdat er geen bindmiddel gebruikt wordt, komt er geen radon gas vrij,
  • makkelijk te verwerken,
  • op veel plaatsen (als afvoerproduct) aanwezig.

Nadelen van leem

  • leem kan (zonder bindmiddel) niet tegen veel water,
  • is iets gevoeliger voor beschadigingen.

Leem als bouwmateriaal

Leem kent een aantal toepassingen in de bouw:
  1. leemstuc
  2. strobouw
  3. vakwerk
  4. stampleem in wanden
  5. adobe
  6. stampleem in vloeren

Leemstuc

Leemstuc is een vorm van stucadoren waarbij een leem / zandmengsel als stucmateriaal gebruikt wordt.

Het stucwerk bestaat uit twee of drie lagen:
  1. De eerste laag dient om de ondergrond uit te vullen en is tot 1,5 cm dik. In deze laag wordt tegenwoordig een kunststof wapeningsnet verwerkt om scheuren in de bovenliggende lagen te voorkomen.
  2. De tweede laag is dunner (tot 1 cm) en zorgt voot de gladde afwerking. Leemstuc kan net zo strak afgewerkt worden als kalkhoudende materialen.
  3. Een eventueel derde laag is dun (1 - 3 mm) en zogt voor een kleurlaag. Zie voor een restauratieproject met een leemstuc uit twee lagen: De Schepenbank

Om leem te kleuren kan kleurleem toegepast worden. Dit is leem die van nature in een aantal kleuren gevonden wordt. Leem kan ook met (natuurlijke) pigmenten gekleurd worden en tenslotten kan leemstuc ook gewoon geschilderd worden. Om de vochthuishouding niet te verstoren moet de verf aansluiten bij het gebruikte materiaal.

Strobouw

Bij strobouw wordt een dragende structuur uit hout en/of stro opgetrokken en naderhand bekleedt met leem. Leem dient hierbij om het stro af te sluiten voor zuustof i.v.m. brand en ongedierte preventie en mogelijk als afwerking.

Vakwerk

Vakwerk is een toepassing van leem in een houten vakwerk (werk van vakken) die momenteel in Nederland vrijwel alleen nog in Zuid-Limburg nog voorkomt. Deze techniek is ontstaan toen er in de vroege middeleeuwen een tekort aan eikenhout ontstond. Bepaalde delen van de constructie werden opgevulde met andere materialen. De eiken vakwerken werden voorzien van zware staken (verticaal). Tussen deze staken werden twijgen gevlochten die dienen als wapening tegen scheuren van de leem. Deze vakken werden vervolgens gevuld met een mengsel van leem, water en stro. In buitenmuren werd koeienurine toegevoegd om de leem waterbestendiger te maken. De ureum in de urine zorgt voor een waterwerend, vetachtig laagje aan de buitenkant van het vakwerk.

De vochtige leem wordt als leemstuc afgewerkt.

Stampleem in wanden

Stampleem wordt tegenwoordig toegepast als een semiplastisch mengsel dat in een bekisting gestampt wordt en uithardt. Met deze toepassing worden hele huizen samengesteld. In ons klimaat moeten de muren voorzien worden van een waterwerende buitenkant waarin wel een bindmiddel verwerkt wordt.

Adobe

Adobe is een techniek waarbij bakstenen gemaakt worden door leem in een vorm te kneden en vervolgens in de zon te laten drogen. Deze stenen worden vervolgens met leem gemetseld. Deze techniek is heel gebruikelijk in warme streken vanwege zijn eenvoud. In ons klimaat moeten de muren voorzien worden van een waterwerende buitenkant waarin wel een bindmiddel verwerkt wordt.

Stampleem in vloeren

Stampleem als vloer is een techniek die in ons land tot een eeuw geleden veel toegepast werd. De vloer bestaat uit leem die mechanisch of met een hamer aangestampt word. Lijnolie of was eventueel vermengd met ossenbloed worden gebruikt om de vloer waterbestendig te maken. Na uitharding heeft de vloer een consistentie die vergelijkbaar is met een cementen vloer.
© 2011 - 2019 Guidop, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bouw eens een huisje van stroSinds Al Gore de wereld heeft wakkergeschud met zijn 'Inconvenient Truth' zijn meer en meer mensen overtuigd van het bel…
Vakwerkhuizen fraaie overblijfselen van oud vakmanschapVakwerkhuizen fraaie overblijfselen van oud vakmanschapMet de term vakwerk wordt het door een vakman afgeleverde werk bedoeld. Maar er is ook een andere betekenis. De construc…
Marokkaanse bouwkunst voor nederzettingenDe oorspronkelijke behuizing van de nomaden in Marokko was gebaseerd op mobiliteit omdat ze herhaaldelijk van de ene str…
Houtskeletbouw: de bouwmethode van de toekomstHuizen zoals wij ze meestal kennen hier in België zijn doorgaans in baksteen. Nochtans is het bouwen met hout de methode…
Controversiële biobrandstoffenControversiële biobrandstoffenZe werden jaren geleden trots als ecologisch alternatief voor fossiele brandstoffen voorgesteld, maar ondertussen blijkt…

Reageer op het artikel "Leem als bouwmateriaal"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Dinja, 19-07-2016 13:51 #2
Beste Guido,
Waar kan ik in omg. Zuid Limburg klei kopen om leem te maken? Gewoon beginnen graven lijkt me geen optie.
Mvg Dinja

Hilde, 10-12-2012 00:08 #1
Wie kan mij voorbeelden van stamplemen huizen doorspelen? Foto's, adressen… Bestaat er ook een organisatie zoals het strobureau of casa calida, die mensen ondersteunen bij het verwezelijken van een bouwproject, maar dan voor leembouw?
Ik wil hier zoveel mogelijk over te weten komen.
Alle info is welkom.
Dank u. Hilde Reactie infoteur, 18-12-2012
Hallo Hilde,

Bij het belgische Casa Calida is een heleboel kennis aanwezig en ook om mensen tijdens de planning en bouw te begeleiden.

Groetjes,
Guido
Strobouwer

Infoteur: Guidop
Gepubliceerd: 10-01-2011
Rubriek: Huis en Tuin
Subrubriek: Wonen
Reacties: 2
Schrijf mee!