InfoNu.nl > Huis en Tuin > Tuin > Contrast in de schaduwtuin door plantenkeus en bladvorm

Contrast in de schaduwtuin door plantenkeus en bladvorm

Contrast in de schaduwtuin door plantenkeus en bladvorm Waarom gebruikt iedereen steeds weer dezelfde schaduwplanten voor een plek in de schaduw, waardoor het - Nederland breed - voorspelbaar en saai wordt in de tuin? Door het toepassen van een aantal tips kunnen zulke plekken een ware metamorfose ondergaan. Zo veranderen onopvallende plekken in de tuin in de mooiste hoeken. Hoe pak je dat aan en maak je een opvallende schaduwtuin? Met andere woorden: hoe verander je een schaduwtuin plek in de mooiste stek? Zonder hoge kosten is met wat kennis van zaken een bijzondere schaduwtuin te maken! Een opvallende schaduwtuin door contrast in planten en blad is voor iedereen weggelegd.

Inhoud


Waarom is de schaduwtuin vaak een saaie plek?

De schaduwtuin staat letterlijk en figuurlijk in de schaduw. Schaduwplekken krijgen van de tuinman onvoldoende aandacht en worden aangeplant met voorspelbare planten in één en hetzelfde kleurenpalet. Alleen al het feit dat een plant graag in de schaduw staat, bezegelt zijn aanschaf. Saai, saai saai! De eigenschap 'schaduw minnend' is slechts het vertrekpunt. De aankoop wordt ook bepaald door andere belangrijke factoren. Die factoren creëren sfeer en prikkelen de nieuwsgierigheid van de kijker. Met slechts een drietal handvatten is het mogelijk om een schaduwplek de allure te geven, die het verdient.

Welke handvatten?

In de schaduw kan met toepassing van de volgende handvatten een maximaal effect bereikt worden en een opvallende schaduwtuin worden gecreëerd. Die handvatten zijn:
  • bladvorm en textuur gebruiken;
  • de juiste kleurkeuze benutten;
  • de groeiwijze van de plant gebruiken.

Het antwoord op de vraag: "hoe maak je een opvallende schaduwtuin door contrast in planten en blad?", wordt gegeven door met de opgesomde handvatten te spelen om zo tot een spannend geheel te komen.

een hosta blad met grove nerven / Bron: Plukje / Pixabayeen hosta blad met grove nerven / Bron: Plukje / Pixabay

Schaduwplanten: diverse vormen en textuur

Scherpe tegenstellingen (contrasten) in de vorm van het blad van een plant kan de spanning in de schaduw (border) aardig opvoeren en de onderlinge verschillen extra laten uitkomen. De volgende contrasten versterken visueel elkaars bladvorm, wanneer zij bij elkaar worden geplant:
  • planten met gevederd of ingekerfd blad tegenover planten met gladde ronde bladvormen;
  • planten met glanzend blad tegenover planten met mat of behaard blad;
  • planten met dikke bladeren, tegenover planten met dun of fijn blad;
  • planten met ovale bladeren tegenover planten met langwerpig dun blad;
  • planten met gladde bladeren tegenover planten met gegroefde nerven in het blad. Enzovoort.

Contrastbeplanting in vorm en textuur ziet men best wel terug in de aanplant van schaduwtuinen. Dit is ook de valkuil, omdat het daarbij vaak blijft. Juist de volgende factoren zorgen voor de doorslag!

Contrasten bepalen de sfeer

Kleur benadrukt de contrasten tussen de diverse bladvormen en hun textuur en biedt een verrassingselement. Dit moet dan wel de juiste kleur zijn. Die kleuren kunnen op de gehele plant voorkomen: bloem, blad, stengel, vrucht of zaaddoos. Kleuren die het goed doen in de schaduw zijn wit, roze, geel, gifgroen, lichtgroen, zilver en bont (variegata). Waarom juist deze kleurenreeks?

scilla of de sterhyacint / Bron: PollyDot / Pixabayscilla of de sterhyacint / Bron: PollyDot / Pixabay
Kleurenleer
Lichte kleuren weerkaatsen het licht en stralen dat licht als het ware uit. Lichte kleuren springen naar voren, terwijl donkere kleuren opgaan in de achtergrond en wegvallen. Een ander manier om in de tuin gebruik te maken van de kleurenleer is om bont blad naast planten met één kleur in het blad (monochroom) te zetten. Teveel beplanting in dezelfde kleurschakering (alle soorten groen bijvoorbeeld) wordt gauw als saai ervaren. Het is een eenheidsworst zonder spannende elementen die eruit 'springen'. Het is ook de reden dat met beleid planten en struiken met bont blad dienen te worden aangeplant. Een teveel aan bont ontkracht juist de bedoeling van dit type planten: onderscheid maken en opvallen.

laurier / Bron: Hans / Pixabaylaurier / Bron: Hans / Pixabay

Afwisseling door wisselende groeiwijze

Sluitstuk op bladvorm, textuur en de juiste kleur is de groeiwijze van de plant. Planten groeien op uiteenlopende manieren en juist die contrasten kunnen prikkelen en spanning geven. De volgende planten zijn goede buren wat contrasten in groeiwijze betreft:
  • trechtervormige planten tegenover overhangende planten;
  • kruipende planten tegenover recht opgaande planten;
  • pluimen als bloem tegenover planten met bloemen op een steel. Enzovoort

Daarnaast zijn andere kenmerken in groeiwijze bepalend voor de sfeer zoals het wel of niet bladhoudend zijn, het hebben van opvallende stengels, bessen of aparte zaaddozen of geurig zijn. Zij verlengen daarmee de periode waarin de border(plek) interessant is om te beleven of maken het bijzonder. Door gebruik te maken van kenmerken van de plant zoals groenblijvend, bes dragend of zaaddoos vormend kunnen met de inzet van schaduwminnende bollen de tuinman en tuinvrouw langduriger pronken met dit stukje tuin.

Een aantal voorbeelden qua beplanting kunnen een eerste aanzet vormen voor een interessante tuinontwerp. Alle besproken planten en bollen zijn uiteraard schaduw minnend van karakter en houden van dezelfde leefomstandigheden. De combinaties dienen als inspiratie voor het plannen en brengen zo de mooiste schaduwtuin binnen bereik van elke tuinman of -vrouw.

Combinaties om een saaie stek om te toveren

Niet alle planten kunnen de hoofdrol spelen in de border, de natuur heeft veel figuranten nodig om de prima donna's te laten schitteren. Dit geldt ook in de schaduw. Zo speelt iedere plant zijn eigen rol in het geheel. Bepaalde combinaties zijn bewezen succesformules, het is alleen de kwestie om daarbij de X factor te vinden, zodat zij elkaar maximaal naar een hoger plan tillen. Een aantal plantencombinaties die hun sporen hebben verdiend in de schaduwrijke arena - met bijbehorende cultivar X factor - zijn de volgende.

bontbladige witte dovenetel  / Bron: Hans / Pixabaybontbladige witte dovenetel / Bron: Hans / Pixabay
bladhoudende heuchera / Bron: Patrick Standish / Flickrbladhoudende heuchera / Bron: Patrick Standish / Flickr
glanzende wilde gember blad / Bron: Hans / Pixabayglanzende wilde gember blad / Bron: Hans / Pixabay

Plantcombinatie 1: heuchera, lamium en wilde gember

Heuchera 'Chocolate ruffles' is een opvallende plant door zijn donker roodbruin, krullend blad met rode onderzijde en rand. Deze plant steekt extra af naast wit zoals een witte dovenetel (lamium maculatum White Nancy). De bonte bladeren van deze dovenetel zijn groen met veel wit accenten, terwijl de plant bloeit met witte bloemen. Deze twee planten hebben het voordeel, dat zij hun blad in de winter behouden. Door de lamium op zijn beurt weer onder te beplanten met wilde gember wordt de combinatie nog spannender. Deze groenblijvende bodembedekker heeft glanzend groen niervormig blad en meandert onder en tussen de dovenetel en heuchera door. Een extra kwinkslag bij deze combinatie is het gebruik van bollen zoals de kievitsbloem met zijn geblokte kroonbladeren (wijnrode of witte bloemen) en scilla. Zo kunnen de stengels van de kievitsbloem tussen de heuchera door groeien in het voorjaar en de scilla boven de dovenetel uit. Na de bloei bedekken de heuchera en de lamium het afstervend blad van de bollen. De kievitsbloem heeft als extra dat het mooie vruchten ontwikkelt na de bloei. Het onder beplanten met bollen wekt de illusie dat de bloemen van de bollen uit de vaste planten groeien. Beide bolsoorten zijn geschikt voor verwildering.

varen / Bron: Stux / Pixabayvaren / Bron: Stux / Pixabay
astilbe / Bron: Jhusemannde / Pixabayastilbe / Bron: Jhusemannde / Pixabay
hosta / Bron: Katiem2 / Pixabayhosta / Bron: Katiem2 / Pixabay

Plantcombinatie 2: varen, astilbe en hosta

Deze driemanschap wordt vaak toegepast in de tuin vanwege hun onderlinge contrasten. Helaas worden de contrasten onvoldoende aangezet en verwordt de aanplant tot een homogene soep. Dit is anders bij de volgende aanplant, waarbij de contrasten extra sterk worden aangedikt. Een geveerde varen zoals 'Ghost', dat zilvergrijs blad heeft met roodaccenten. Het heeft een opgaande groeiwijze (trechtervorm) en steekt opvallend af tegen een hosta soort met overhangende bladeren, die witte bloemen draagt. Een astilbe met geveerd donker blad en donkerrode bloempluimen zoals 'Fire' verbindt met zijn dieprode tint met het rood in de varen en versterkt het grijs en zilver van de varen. Alle bladvormen zijn onderling sterk met elkaar in contrast. De planten zijn bladverliezend. Het is daarom een goed idee om de combinatie aan te vullen met bijvoorbeeld een groenblijvende struik zoals de laurier Otto Luyken met witte bloemen. Aangezien de vaste planten in de winter afsterven en hun rustperiode ingaan, kan die periode worden overbrugd met behulp van sneeuwklokjes of bos hyacinten die verwilderen. Een bijzondere bol die de aandacht zal trekken is de Bulgaarse sierui (mei-, junibloei) met zijn hangende klokvormige bloemen of voor een meer bosachtige sfeer de plant lelietje der dalen.

zenegroen / Bron: Hans / Pixabayzenegroen / Bron: Hans / Pixabay
longkruid / Bron: Steppinstars / Pixabaylongkruid / Bron: Steppinstars / Pixabay
tiarella / Bron: Matleena Laakso / Flickrtiarella / Bron: Matleena Laakso / Flickr

Zenegroen, tiarella en longkruid

Ajuga reptans (zenegroen) is een snelgroeiende, bladhoudende bodembedekker. Het blad kan qua kleur variëren van groen naar donkerrood (altopurpurea) of bont zijn. De bloemen zijn blauw of wit (alba). Het vormt een opvallende combinatie wanneer het geplaatst wordt bij tiarella (schuimbloem). Tiarella cordifolia is ook een bodembedekker en verdraagt veel schaduw. Het draagt witte pluimbloemen in de mei-juniperiode. Veel tiarella cultivars hebben donkerrode nerven die de lichte schakeringen in naburige planten eruit laten springen. Een ander voordeel is dat tiarella bladhoudend is. Het houdt van een vochtige grond. Pulmonaria (longkruid) geniet van de schaduw, heeft bont blad en is ook een goede bodembedekker. Het complimenteert zijn metgezellen zenegroen en tiarella. Een grassoort in blauw/grijsschakering kan een mooie aanvulling vormen.

Kosten: is de aanplant duur?

Het is inmiddels wel duidelijk dat het accent meer ligt op het maken van sfeer door naar een sterke onderlinge wisselwerking tussen de planten te zoeken. Het is niet gericht op de individuele schoonheid van de (soms dure) plant. Om dit effect te bereiken is het helemaal niet nodig om dure planten aan te schaffen. Daarnaast vermeerderen planten zoals de bodembedekkers zichzelf in ruime mate. Bollen die speciaal worden gekozen voor verwildering verspreiden zich ook vanzelf. Wie exclusieve hosta's of varens bijvoorbeeld wil aanplanten, is uiteraard meer kwijt in dit opzicht. Veel beplanting laat zich ook makkelijk scheuren en delen. Dit betekent dat begonnen kan worden met een paar planten en dat de aanschaf over een bepaalde periode kan worden uitgespreid. Tot slot: het beste advies is om één plant te kiezen en die als uitgangspunt te gebruiken voor de rest van de beplanting en de scherpe, onderlinge contrasten op te sporen. De mooiste schaduwtuin ontstaat zo vanzelf.
© 2016 - 2017 Meus, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Schaduwplanten voor vochtige grondSchaduwplanten voor vochtige grondIn veel tuinen is wel een plek te vinden met lichte schaduw en waar de grond vochtig blijft in het groeiseizoen. Daar pa…
Schaduwtuin in de stadEen schaduwtuin wordt vaak geassocieerd met donker, vochtig en somber stemmend. De meeste binnentuinen in grote steden h…
Schaduwplanten voor droge grond onder bomen en struikenSchaduwplanten voor droge grond onder bomen en struikenEen schaduwplek onder bomen, hagen of naast een gebouw kan voor veel planten problematisch zijn, zeker als de grond ook…
In het stroomgebied van de AmazoneDit aquarium straalt een vreedzame en ontspannen atmosfeer uit. Het is gebaseerd op een Zuid-Amerikaans thema en oogt al…
Vaste planten voor in de schaduwVaste planten voor in de schaduwEen schaduwtuin vraagt om creatief tuinieren. Het hoeft absoluut geen donkere en saaie tuin te worden. Integendeel, want…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Unsplash / Pixabay
  • Pixabay: Hans, Plukje, Pollydot, Kaliem2, Steppinstars, Jhussemannde, Stux
  • Flicr: Patrick Standish, Matlena Laakso,
  • http://www.houzz.com/ideabooks/17074321/list/texture-talk-4-foliage-types-for-distinctive-gardens, laatst bekeken op 17 februari 2017.
  • https://www.rhs.org.uk/Gardens/Partner-gardens/articles/Planting-combinations-fit-for-a-Queen, laatst bekeken op 17 februari 2017;
  • https://www.rhs.org.uk/Plants/99043/Prunus-laurocerasus-Otto-Luyken/Details, laatst bekeken op 17 februari 2017;
  • https://www.rhs.org.uk/advice/profile?pid=100, laatst bekeken op 17 februari 2017;
  • http://www.bhg.com/gardening/plans/shade/garden-plans-shady-spots/, laatst bekeken op 17 februari 2017;
  • http://www.dutchpainter.nl/informatief/17-tekenen-en-schilderen/algemeen-tekenen-en-schilderen/12-kleurenleer?showall=&start=1, laatst bezocht op 17 februari 2017.
  • Afbeelding bron 1: Plukje / Pixabay
  • Afbeelding bron 2: PollyDot / Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Hans / Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Hans / Pixabay
  • Afbeelding bron 5: Patrick Standish / Flickr
  • Afbeelding bron 6: Hans / Pixabay
  • Afbeelding bron 7: Stux / Pixabay
  • Afbeelding bron 8: Jhusemannde / Pixabay
  • Afbeelding bron 9: Katiem2 / Pixabay
  • Afbeelding bron 10: Hans / Pixabay
  • Afbeelding bron 11: Steppinstars / Pixabay
  • Afbeelding bron 12: Matleena Laakso / Flickr

Reageer op het artikel "Contrast in de schaduwtuin door plantenkeus en bladvorm"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Meus
Laatste update: 17-02-2017
Rubriek: Huis en Tuin
Subrubriek: Tuin
Bronnen en referenties: 21
Schrijf mee!