Type lampen en hun eigenschappen in het kort besproken

Hecht u belang aan stijlvolle en betaalbare verlichting maar weet u niet waar te beginnen? Dit artikel geeft u reeds een goede samenvatting van de bestaande lampen en waar ze in het huis aangewend kunnen worden.

Gloeilampen

Gloeilampen bestaan uit een Wolframdraad (zeer hard metaal) waardoorheen electriciteit gestuurd wordt. De draad begint te gloeien en geeft licht. Met gloeilampen kan je oneindig combineren. Je hebt er heldere, halfmatte, matte, gekleurde, met spiegelreflectoren, enz.. Bij gloeilampen wordt 90% van de energie omgezet in warmte, de andere 10% in licht. Daarom worden ze nu hoofdzakelijk gebruikt in ruimtes waar voor korte tijd licht nodig is (WC, badkamer, ....). De lampen zijn goed bestand tegen het vele schakelen i.v.m. alle andere lampen. Ze worden gebruikt in hanglampen, staanlampen en lusters. Gloeilampen zijn eveneens goed bestand tegen vocht en temperatuursverschillen. Ze worden dan ook veel gebruikt in buitenverlichting.

Halogeenlampen

Het verschil met de gewone gloeilampen zit nl in het gebruikte gas. Het gas (halogeengas, I, Cl, Br) zorgt ervoor dat de wolfraamdeeltjes die vrijkomen, niet op het glas neerslaan (zwart worden van de lamp) maar terug op de wolfraamdraad terechtkomen zodat de lamp minder snel verslijt. Ze produceren 2 keer meer licht als een gewone gloeilamp en stralen minder warmte af. Ze produceren wel UV straling zodat deze lampen omringd dienen te zijn door een UV werende coating. Je kan zowel halogeenlampen kopen met hoogspanning (220V-240V) of met laagspanning (12V). Deze laaste dien je samen te gebruiken met een transformator. Door de geringe spanning zijn deze halogeenspots iets goedkoper in energieverbruik dan gloeilampen. Ze worden vooral gebruikt als inbouwspot of plaatsen waar veel licht vereist is. Ook worden ze gebruikt om bepaalde plaatsen in het huis te accentueren. Halogeenlampen zijn dimbaar en dus bruikbaar als sfeerlamp. Waar je dan moet op letten, is de gradenverdeling of lichtverspreidingshoek. Hoe hoger het aantal graden, hoe meer het licht verspreid wordt in een grotere hoek.

TL-lampen, buislampen of fluorescentielampen

De fluorescentielampen zijn door Pirani en Rüttenauer ontwikkeld in 1935. Ze bestaan uit een buis die vacuum gezogen is. In de buis bevindt zicht een gaskolom van Krypton of Argon en gevuld met kwikzilverdamp onder lage druk. Een elektrode (bariumoxide) is bevestigd aan beide uiteinden van de TL-buis. Op de glaswand is fluorescentiepoeder (fosfor) aangebracht. Het fluorescerende poeder dat zich tegen de buiswand bevindt, geeft UV licht af dat door het omringende gas wordt omgezet in zichtbaar licht. Het nadeel bij TL-lampen is dat het niet mogelijk is ze onmddelijk op het net aan te sluiten. Een starter is noodzakelijk voor een goede werking van de lampen.TL-lampen zijn in principe dimbaar maar het geproducerde licht door-TL lampen is veel koeler en minder aangenaam. Ze worden dan ook hoofdzakelijk gebruikt in garages, bureau, kelder of als indirect licht waar dimmen niet nodig is.

Spaarlampen

Spaarlampen zijn eigelijk de compacte versies van fluorescentielampen. Ze worden gebruikt op plaatsen waar lange tijd licht nodig is (werkplaatsen, bureau, keuken, zithoek ...). De nieuwere versies heb je ook al in verschillende vormen en kan je zelfs gebruiken in kroonlusters. Je kan ze ook reeds krijgen in warmer licht en bij het starten knipperen ze niet meer. Er zijn nu ook dimbare versies van spaarlampen op de markt.

Wil je een gloeilamp vervangen door een spaarlamp dan kan onderstaande tabel helpen.

Gloeilamp	Spaarlamp
40 Watt	7 tot 9 Watt
60 of 75 Watt	11 tot 16 Watt
100 Watt	18 tot 23 Watt

Led verlichting

Meer informatie omtrent ledverlichting, kan u terugvinden in volgend artikel: LED verlichting, het licht van de toekomst. Voorlopig vinden deze enkel toepassing in sfeerverlichting, buitenlampen of ter oriëntatie wegens hun geringe lichtopbrengst. Ze worden ook gebruikt in verkeers-en stoplichten, afstandsbedieningen, ...

Typevergelijking

lamp	# branduren	aanschafprijs (EUR)	gebruikskost/ jaar in EUR bij 1,5 branduren per dag)
Gloeilamp (40 W)	KORT: 1000	0,50 tot 4	4,80
Halogeenlamp (30 W)	KORT: 2000 - 4000	1 tot 7	3,50 tot 4
Spaarlamp (10 W)	REDELIJK: 3000 - 15000	3 tot 20	1 of 1,25
TL-lamp (8 W)	LANG: 10000 - 40000	2 tot 20	0,95 tot 1,20
LED-lamp (4 W)	ZEER LANG: 35000 - 50000	5 tot 40	0,5 tot 1,80

Energielabel

Alle lampen die een vermogen hebben van minstens 4 Watt of meer, krijgen een energielabel toegewezen. Lampen met een A- of B-label zijn het zuinigst. Hiertoe behoren de spaarlampen en de TL-lampen. Leds hebben voorlopig geen label omdat ze de 4 Watt niet halen.

lamp	klasse
gloeilampen	E of F of G
halogenlampen	D
TL lampen	A of B
spaarlampen	A of B

Normaal is er ook geen label voor lampen op laagspanning (12 Volt) omdat hun efficiëntie afhankelijk is van de transformator (zorgt voor energieverlies) die de netspanning (230 Volt) omzet in laagspanning.

Naast het vermogen (in Watt) dient de fabrikant eveneens de lichtopbrengst (Lumen) op het label te vemelden.
De vermelding van het aantal branduren is niet verplicht maar wordt door de meeste wel weergegeven.

De blokken geven het vermogen weer die de verschillende lamptypes nodig hebben om een lichtopbrengst van 100 lumen te realiseren. Zuinige lampen worden gedefinieerd als max 2,5 Watt/ 100 lumen en worden wergegeven in het groen. De energievretende lampen worden weergegeven in het rood.

Besluit
Wat hier vooal opvalt, is de oranje blok van de leds. Niet alle leds blijken even zuinig te zijn. TL lampen lijken in deze histogram alsnog de grote winnaars te zijn kwa energiezuinigheid.