Biologische bestrijding - De rozenkever

De rozenkever, ook wel Johanneskever of tuinkever genoemd, kan schadelijk zijn op rozen en vruchtbomen. Veel schadelijker zijn echter de larven, of engerlingen, die aan wortels van voornamelijk grassen knagen en in grote aantallen een gazon totaal kunnen verwoesten.

Uiterlijke kenmerken

De rozenkever, Phyllopertha horticola (Orde: Coleoptera; Familie: Scarabidae) is 8 tot 12 mm lang en sterk behaard, zelfs op de roodbruin gekleurde dekschilden. Het halsschild is metaalachtig groen en de kop en de poten met hun sterk gehaakte uiteinden zijn zwart. De voelsprieten eindigen waaiervormig in drie lamellen.

De larven, of engerlingen, zijn plompe, wittige dieren waarvan het lichaam als een C gekromd is. Ze hebben een harde, bruine kop en drie paar poten, en worden tot 20 mm lang.

Biologie

In mei of juni komen de eerste kevers tevoorschijn. Meteen vindt de paring plaats. De wijfjes kruipen dan de grond in tot op 10 tot 25 cm diepte om daar hun eieren te leggen. Vervolgens vliegen ze uit. Kenmerkend voor de rozenkever is de lage vlucht vlak boven het grasveld. De dieren voeden zich gedurende een week of drie met bladeren en knoppen van verschillende loofhoutgewassen, waarna een tweede eiafzetting plaatsvindt.

Drie to zes weken na de eerste eiafzetting komen de larven uit het ei. Aanvankelijk voeden de jonge engerlingen zich met humusachtig materiaal. In het tweede larvenstadium vreten ze aan haarwortels en in het derde stadium aan de wortels zelf van grassen en andere planten. Hierdoor sterven aangetaste planten na enige tijd af.

De larven blijven zich tot midden oktober voeden, waarna ze zich dieper in de grond ingraven om te overwinteren. In het voorjaar, als de temperatuur hoger wordt, gaan de larven weer naar boven en hervatten hun vraat. In april verpoppen ze en in mei of juni komt de nieuwe generatie kevers tevoorschijn.

Schade

Tussen juli en september kan bij grote aantallen engerlingen de vraatschade zo groot worden, dat hele delen van het gazon afsterven en de plaggen loslaten. Bovendien wordt de grond losser, waardoor kraaien, kauwen, eksters en spreeuwen worden aangetrokken die in de aarde gaan woelen op zoek naar engerlingen, die ze graag vreten. Ook mollen worden erdoor aangetrokken, waardoor de schade aan het gazon nog toeneemt.

De volwassen kevers kunnen ook schadelijk zijn in rozen door hun vraat aan de bloembladeren, en in vruchtbomen door vraat aan bloem- en vruchtknoppen, maar in het algemeen blijft die schade beperkt.

Natuurlijke vijanden

Behalve de reeds genoemde mollen en vogels, is de nematode Heterorhabditis megidis een natuurlijke vijand van de rozenkever.

Sommige sluipvliegen van de familie der Tachinidae zijn bekend als parasitoïden van de verwante meikever, Melolontha melolontha, maar of er ook soorten zijn die op de engerlingen van de rozenkever parasiteren is mij niet bekend.

Behandeling

In de late zomer, als de aarde vochtig is en de temperatuur tussen de 14 en 20 °C, kunt u het aangetaste gazon behandelen met de bovengenoemde nematode, Heterorhabditis megidis. De nematoden dringen het lichaam van de engerlingen binnen en doden ze.

Meer plaaginsecten

Voor meer plaaginsecten en hun bestrijding, ga naar Biologische bestrijding deel 1 of naar Biologische bestrijding deel 2