Biologische bestrijding - De anjermot

De polyfage anjermot is een ernstige plaag op fruitbomen en -struiken (appel, kers, framboos, e.a.), groenten (aardappel, tomaat, erwt, boon, wortel, e.a.), maar ook op sierplanten (chrysant, roos, anjer en vele andere). De rups vouwt de punt van een (kelk)blad samen tot een tent, om vandaar aan blad, bloemen en vruchten te vreten.

Uiterlijke kenmerken

De anjermot, Cacoecimorpha pronubana (Orde: Lepidoptera, Familie: Tortricidae), is een oranje-bruine mot van 5 á 6 mm lengte en een vleugelwijdte van 18 – 22 mm (vrouwtjes) of 15 – 17 mm (mannetjes). De groenige rupsen met geelbruine kop worden 20 mm lang. De donkerbruin tot zwarte pop is 9 - 12 mm lang, is langgerekt en uitlopend in een punt en heeft acht sterke stekels met haakjes op de rug. Hij is omgeven door een dicht web van zijde.

Biologie

In onze streken komen meestal twee generaties anjermotten voor. In het voorjaar komen de eerste motten tevoorschijn. Na de paring, leggen de vrouwtjes gedurende een periode van 12 tot 14 dagen zo'n acht eiermassa's die ieder 10 – 200 eieren bevatten en die aan de bovenkant van bladeren worden afgezet.

De jonge rupsen zoeken bladpunten of bloemknoppen op, waar zij een 'tent' maken door het blad of kelkblad op te vouwen en dicht te lijmen met zijde. Verscholen in hun tent vreten ze van het blad of de bloem.

Als de rupsen volgroeid zijn, na zo'n twee á drie weken, verpoppen ze. Ongeveer twee weken later komt de volgende generatie motten tevoorschijn. De rupsen die hieruit ontstaan, overwinteren tussen het blad.
In verwarmde kassen kunnen alle stadia het hele jaar voorkomen.

Schade

De anjermot valt zeer veel soorten planten aan en de rupsen zijn moeilijk te bestrijden, doordat ze zich verscholen houden tussen dubbelgevouwen blad ('tent'). Vooral in kassen is de schade aan anjers aanzienlijk. Bladeren en bloemen worden aangetast, die uiteindelijk door een zijden massa omgeven worden. In sommige gevallen kan 25 – 35% verlies aan anjers optreden.

Natuurlijke vijanden

Zeer veel sluipvliegen (Tachinidae) en sluipwespen (Ichneumonidae, Pteromalidae en Braconidae) parasiteren op de anjermot, alsook Trichogramma evanescens. Bovendien worden de motten en rupsen gegeten door vogels, spinnen en loopkevers.

Behandeling en tips

• In kassen, maar ook buiten, kunnen de motten op biologische wijze bestreden worden d.m.v. de bacterie Bacillus thuringiensis. Pas toe als de eerste rupsen actief beginnen te voeden en herhaal iedere week tot alle eieren zijn uitgekomen. De bacteriën moeten op droog blad worden gesproeid. Als de rupsen ze samen met het blad hebben opgenomen, worden de bacteriën in de darm actief, waar ze een gif afscheiden dat de darmwand aantast, waardoor de rupsen al na een paar dagen ophouden met vreten en sterven. Ook vormen ze sporen die weer vrij komen en andere rupsen infecteren.
• Als er nog maar weinig opgevouwen bladeren te zien zijn, kun je de rupsen gemakkelijk doden door het blad daar met de vingers samen te knijpen.

Meer plaaginsecten

Voor meer plaaginsecten en hun bestrijding, ga naar Biologische bestrijding deel 1 of naar Biologische bestrijding deel 2.