Het ontwerpen van een tuin

Bij het ontwerpen van een tuin zijn een aantal punten van belang. Dit zijn bijv. kleurgebruik, inspiratie, looproutes, materiaalgebruik, uitstraling, hoeveelheid beschikbare tijd, vorm en indeling van de ruimte, de seizoenen, hoogteverschil en de structuur. Een goed bedacht ontwerp sluit aan bij de wensen van de gebruiker. Houd bij het ontwerpen ook rekening met de toekomst. Kleine veranderingen kunnen dan gemakkelijk worden gerealiseerd.

Het verzamelen van informatie

Om een goed beeld te krijgen van uw wensen kunt u informatie verzamelen. U kunt ideeën opdoen door andere tuinen te bekijken of door het lezen van tuinboeken en tijdschriften.

De eisen die aan de tuin worden gesteld

Aan welke eisen moet de tuin voldoen?
Wordt de tuin

• Een familietuin waarin kinderen spelen
• Een tuin waarin u actief kunt zijn met zaaien en planten.
• Een tuin waarin u kunt ontspannen.
• Een groente en fruittuin.
• Een creatieve tuin met kunstobjecten.

Het onderhoud

Bij het ontwerp moet rekening worden gehouden met de mate van onderhoud. Als u vooral wilt genieten en niet te veel tijd wilt stoppen in het snoeien, wieden en dergelijke dan is een ontwerp met beplanting die weinig onderhoud vraagt de oplossing. In deze tuin zal vooral gebruik worden gemaakt van groenblijvende beplanting en harde materialen.

Tuinen met een gazon, bloeiende beplanting, planten in potten, fruitbomen en groente vragen meer onderhoud. Regelmatig terugkerende klussen zijn grasmaaien, dode bloemen verwijderen, snoeien, bemesten, zaaien, verspenen, het delen van planten en bij warm droog zomerweer is sproeien noodzakelijk.

Het uitzicht

De indeling van de tuin wordt voor het grootste gedeelte bepaald door het uitzicht vanuit het huis. Dit is een belangrijke zichtlijn. Het zicht van achteruit de tuin naar voren biedt weer een heel ander plaatje. Als het uitzicht minder mooi is kan deze aan het oog worden onttrokken door het plaatsen van hoge schermen, beplanting of een mooie blikvanger. Hoogteverschil maakt een tuin spannender, het zorgt voor dieptewerking en biedt vanaf verschillende plaatsen steeds een wisselend uitzicht. Om hoogte te creëren kan gebruik worden gemaakt van bomen, heesters, klimplanten en muren. Herhaling van dezelfde vormen (bomen of heesters) laten een tuin langer lijken.

Het maken van een ontwerp

U kunt het beste eerst een simpele schets van de tuin maken waarin u met vlakken aangeeft wat de functie van dat gedeelte moet worden. Dat kan een terras, border of speelplek voor de kinderen zijn. Houd daarbij rekening met de ligging (hoeveelheid zon en schaduw) en het uitzicht. Ook bestaande bouwwerken kunnen daarop worden getekend zodat looproutes kunnen worden bepaald. Nu de tuin is verdeeld in vlakken kunt u beginnen met het tekenen op schaal waarin de plannen definitief worden en de juiste afmetingen krijgen.
Vergeet niet om de afmetingen van de beplanting (volwassen) te berekenen zo weet u hoeveel planten nodig zijn per vierkante meter.

Bij het tekenen van een ontwerp is de vorm en ruimte in de tuin belangrijk. Er kan gebruik gemaakt worden van ronde, vierkante, rechthoekige of ovale vormen. In een grote tuin kan een combinatie van verschillende vormen ook mooi zijn. Een uitgangspunt bij het kiezen van de juiste vorm kunnen omringende gebouwen of de erfafscheiding zijn zodat het één geheel wordt. Bij een modern huis past bijv. een tuin met rechte lijnen.
De ruimte in een tuin moet ook goed worden benut. In een kleine tuin kan een gevoel van ruimte gecreëerd worden door het kleurgebruik, (wit laat een ruimte groter lijken) een onzichtbare erfafscheiding (door beplanting) of door de omgeving bij de tuin te betrekken. (weglaten van een omheining)
Een grote tuin kan opgaan in de omgeving door geen omheining te plaatsen en beplanting te kiezen die hierbij past. Een andere mogelijkheid is om de tuin op te delen in verschillende ruimtes zodat hij niet in één keer te overzien is en daardoor spannender wordt.

Kleurgebruik

Kleur heeft invloed op onze stemming en beïnvloed de zintuigen. Het kleurgebruik in de tuin is dus belangrijk.
Primaire kleuren
Dit zijn rood, blauw en geel en hieruit ontstaan alle andere kleuren. Primaire kleuren kunnen niet ontstaan door andere kleuren te mengen.

Secondaire kleuren
Door twee opeenvolgende primaire kleuren te mengen ontstaan secondaire kleuren dit zijn groen, paars en oranje.

Tertiaire kleuren
Deze kleuren ontstaan door opeenvolgende primaire en secondaire kleuren te mengen in verschillende hoeveelheden.

Met een kleurencirkel kunnen kleurencombinaties gemaakt worden.

Tegengestelde kleuren
Dit zijn kleuren die tegenover elkaar in de kleurencirkel liggen zoals geel en paars. Deze contrasterende kleuren kunnen het beste in beperkte mate worden toegepast.

Opeenvolgende kleuren
Deze kleuren zijn harmonieus en passen goed bij elkaar. Opeenvolgende kleuren zorgen voor een warm of koel effect. Maak een keuze uit een dominerende kleur en kies andere daarbij om de kleur te ondersteunen.

Triadische kleuren
Drie evenver uit elkaar liggende kleuren zorgen voor een levendig gevoel vooral bij bloem en bladkleuren. Bij harde materialen kunnen deze combinaties chaotisch overkomen.

Het effect van kleur

Met kleur kan de aandacht gericht worden op een bepaald object. Hoe groter het contrast is hoe meer het object zal opvallen. Verzadigde kleuren zijn dominant en contrasterend, donkerder en lichtere tinten zijn minder contrasterend en terugwijkende kleuren geven een gevoel van afstand. Dit zijn bijv. koel blauw of groen. Als een dominante kleur achter een terugwijkende kleur staat haalt het de achtergrond naar voren. (vooral bij complementaire kleuren zoals rood en groen) Als een dominante kleur op de voorgrond staat met een terugwijkende kleur op de achtergrond laat het de tuin langer lijken. (bij harmonieuze kleuren) Het effect van kleur is ook afhankelijk van het licht. Tinten van bloem en blad veranderen naarmate de dag vordert en de intensiteit van het licht verandert.

Kleuren
Groen – neutraal, kalmte, vruchtbaarheid en frisheid.
Rood/oranje – warmte, energie, passie, vitaliteit. Gebruik deze kleuren met mate.
Geel – zonnig, vrolijk, meestal warm.
Blauw – koel, sereen, vrede. Donkerblauw is intens en lichterblauw is open.
Paars – lijkt op zowel rood als blauw.
Wit – zuiverheid, harmonie. Witte ruimten lijken groter.
Zwart/grijs – afwezigheid van kleur, wordt snel somber als het te veel wordt gebruikt.
Bruin/beige – neutrale aardetinten, warm en rustig.

Texturen

Naast kleur zijn ook vorm en textuur belangrijk in een goed ontwerp. Maak hierbij gebruik van contrasten zoals ruw materiaal gecombineerd met glad, glanzend met mat en zacht met hard. Voorkom een rommelig effect door niet te veel verschillende materialen te gebruiken en laat gekozen vormen terugkomen in bestrating of ornamenten.

Materiaalgebruik

Materialen geven een tuin vorm, kleur en bepalen de zichtlijn. (paden, erfafscheiding)
Veel gebruikte paden moeten tegen een stootje kunnen en daar is hard materiaal het meest geschikt voor. Andere paden kunnen worden aangelegd met grind of boomschors. Paden van zacht materiaal laten regenwater goed door en houden het vast in de grond wat weer ten goede komt aan de beplanting. Het materiaalgebruik moet passen bij de stijl van de tuin bijv. een schelpenpad in een tuin bij de zee. Let bij het kiezen van tuinmeubels op de functionaliteit, stijl en het zitcomfort. Let er bij de aanleg van een terras op dat het water weg kan lopen in de beplanting of via een goot naar een verzamelpunt.

Verlichting

Verlichting zorgt voor sfeer in de tuin. Kaarsen en lampen op zonne-energie kunnen overal worden geplaatst maar de lichtopbrengst is niet erg hoog. Verlichting moet het eerst worden aangelegd daarna de rest van de tuin. Een mooie boom of kunstwerk kan worden verlicht met spots die van onderaf het object verlichten. Traptreden, vlonders of paden kunnen worden verlicht met verzonken verlichting. Led lampjes zijn hier geschikt voor ze zijn energiezuinig en eenvoudig te instaleren. Gekleurde verlichting past goed in een moderne tuin en neutrale verlichting in bijv. een landelijke tuin.

Een goed ontwerp is dus belangrijk om vergissingen te voorkomen.

Budget

Bij het ontwerp moet rekening gehouden worden met het besteedbare budget. Er zullen misschien keuzes gemaakt moeten worden. Er is veel verschil in prijs en kwaliteit van verschillende materialen. Een bakstenen muur is duurder dan een houten schutting maar een muur gaat wel veel langer mee. Een terras gelegd met marmeren tegels is duurder dan een terras met betontegels. Jonge plantjes zijn goedkoper dan volwassen exemplaren het duurt alleen wat langer voordat de tuin volgroeit is. Planten kunnen ook worden gestekt, gedeeld of geruild om kosten te besparen. Zo kan iedereen met een ruim of een krab budget toch een mooie tuin aanleggen of veranderen.