Biologische bestrijding - De koolvlieg

De koolvlieg valt alle kruisbloemigen aan en is een ernstige plaag op kool, radijs, raapjes e.a. De wortels van kool kunnen vrijwel geheel door de maden weggevreten worden. In radijs en raapjes vormen de maden gangen in de vlezige delen waardoor ze ongeschikt worden voor menselijke consumptie. Er kunnen twee of drie generaties per jaar voorkomen.

Uiterlijke kenmerken

De koolvlieg, Delia radicum (Orde: Diptera; Familie: Anthomiidae) is een 6-7 mm lange, grijze vlieg die veel op een gewone huisvlieg lijkt. De larven zijn geelwitte, pootloze maden. Zij kunnen een lengte van 10 mm bereiken. Ze hebben geen kop, alleen twee donkergekleurde mandibels (kaken). Zij verpoppen zich in een tonvormig, bruin puparium.

Biologie

De eerste vliegen komen in april/mei te voorschijn. Vrouwtjes leggen hun eieren in kleine groepjes in de grond rond de stam van kruisbloemige planten. Bij een temperatuur van 15 °C komen de larven na ongeveer een week uit en beginnen onmiddellijk van de wortels te vreten. Terwijl ze vreten, vormen ze gangen in de zachtste delen. Als ze na drie tot vier weken volgroeid zijn, verlaten ze de plant en verpoppen ze in de grond. Afhankelijk van de temperatuur kunnen er twee of drie generaties voorkomen.
Als de grondtemperatuur in de zomer boven de 22 °C komt, blijven de poppen in een rusttoestand; zij ontwikkelen zich pas verder als de temperatuur weer onder de 20 °C komt. Poppen die in september of begin oktober gevormd worden, overwinteren in de grond.

Schade

De koolvlieg valt alle kruisbloemigen aan en is een ernstige plaag op bijvoorbeeld kool, radijs en raapjes. Omdat de maden gangen in de ondergrondse zachte delen graven, worden radijsjes en raapjes ongeschikt voor menselijke consumptie. Aangetaste jonge koolplanten krijgen een loodachtige kleur, waarna ze verwelken en omvallen.
Bij radijs zijn paarsachtig rode bladeren die later geel worden vaak een teken dat de plant door deze plaag is aangetast.

Natuurlijke vijanden

De belangrijkste parasitoïden van de koolvlieg zijn de wesp Trybliographa rapae (Orde: Hymenoptera; Familie: Cynipidae) en de kever Aleochara bilineata (Orde: Coleoptera; Familie: Staphylinidae). T. rapae vrouwtjes leggen hun eieren in eerste en tweede stadium larven van de vlieg, terwijl vrouwtjes van A. bilineata hun eieren in de grond rondom aangetaste planten leggen. Nadat ze zijn uitgekomen, vinden de keverlarven de poppen van de koolvlieg. Zij boren zich het puparium in waar zij zich ontwikkelen door van de pop te vreten.
Rovers die de maden van de koolvlieg vreten zijn de loopkever Pterostichus vulgaris (Orde: Coleoptera; Familie: Carabidae) en diverse soorten van het geslacht Harpalus De kleine Bembidion soorten van dezelfde familie als Harpalus vreten eieren van de koolvlieg.

Behandeling en tips

• Radijs en raapjes en ook jonge koolplanten kunnen het best bedekt worden met insectengaas gedurende de eerste periode van eiafzetting van de koolvlieg, in april/mei.
• Regelmatig wateren vermindert het aantal eieren, aangezien vrouwtjes een voorkeur hebben voor een droge grond om hun eieren te leggen.
• Leg een stuk karton, vloerbedekking of vilt op de grond rondom de stengels van kool. De vrouwtjes leggen hun eieren daarop in plaats van in de grond, waardoor de eieren opdrogen voor ze uitkomen.

Meer plaaginsecten

Voor meer plaaginsecten en hun bestrijding, ga naar Biologische bestrijding deel 1 of naar Biologische bestrijding deel 2.