Biologische bestrijding - De gewone rozenluis

Op roos komen diverse bladluissoorten voor, maar de meest voorkomende en tevens meest schadelijke is de gewone rozenluis, Macrosiphum rosae. De 3-4 mm grote bladluizen kunnen groen, geelgroen of rood gekleurd zijn en komen vaak in dichte kolonies voor op jonge bladeren, groeitoppen en bloemknoppen. De gewone rozenluis, Macrosiphum rosae, (Orde: Hemiptera; Familie: Aphididae) is te herkennen aan een knobbelige kop, bleke poten met zwarte ‘knieën’, lange, glanzend zwarte siphonen en een bleek-gele cauda. De voelsprieten zijn, net als de poten, tweekleurig: zwart aan de basis, bleekgeel aan het eind. Bovendien hebben gevleugelde wijfjes grote zwarte vlekken aan de randen en kleine zwarte vlekken op de rug van het achterlijf. Ongevleugelde wijfjes missen deze pigmentatie.

Biologie

M. rosae overwintert als ei op roos. In het vroege voorjaar komen uit de eieren de ongevleugelde ‘stammoeders’, die op ongeslachtelijke wijze (parthenogenetisch) ongevleugelde dochters produceren. In de zomer ontstaan gevleugelde vrouwtjes die naar de zomerwaardplanten, kaardebolachtigen (Dipsacacea) en valeriaanachtigen (Valerianaceaea), vliegen, waar zij weer ongevleugelde dochters voortbrengen. Als de kolonies op deze planten te groot worden, ontstaan opnieuw gevleugelde wijfjes, die op zoek gaan naar nieuwe planten. Tegen september ontstaan gevleugelde vrouwtjes en mannetjes, die samen teruggaan naar de rozen. Daar produceren de vrouwtjes ongevleugelde, sexuele dochters die met de mannetjes paren. De bevruchte vrouwtjes leggen vervolgens hun eieren die de winter zullen overbruggen, waarmee de cyclus rond is.

Schade

Als de bladluizen in dichte kolonies op de rozen voorkomen, veroorzaakt hun zuigactiviteit verminderde groei en een slechte kwaliteit bloemen. Op de uitgescheiden honingdauw die de bladeren en bloemen kleverig maakt, kunnen zich brandschimmels ontwikkelen, die roetdauw veroorzaken, welke de groei van de rozen nog verder belemmert. Ook brengen de bladluizen virusziekten over.

Natuurlijke vijanden

De gewone rozenluis heeft diverse natuurlijke vijanden, waaronder lieveheersbeestjes, gaasvliegenlarven en zweefvliegenlarven. Ook parasitaire wespen belagen M. rosae, onder andere Praon volucre (Orde: Hymenoptera; Familie: Aphidiinae). Vrouwtjes van deze kleine wespen leggen een ei in een jonge bladluis, en de larve die hieruit komt vreet de bladluis langzaam leeg op zo’n manier dat de bladluis pas sterft als de wespenlarve volgroeid is. Van de bladluis is dan nog slecht een lege huid, de ‘mummie’, over. De volgroeide larve verlaat de lege bladluis en spint een cocon tussen diens poten, waardoor deze op een voetstuk komt te staan. In deze cocon verpopt de wespenlarve zich.

Behandeling

• Rozen hebben het meest te lijden van bladluizen als ze te droog staan en te sterk bemest zijn. Zorg daarom voor voldoende water zodat de planten sterk en gezond blijven.
• Onderzoek de rozen vanaf april-mei op bladluizen (kijk daarbij onder de bladeren!) en wrijf de bladluizen er met de hand af.
• Zijn er al te veel bladluizen, bespuit de kolonies dan met een ferme straal water. Veel bladluizen zullen niet terug kunnen keren.
• Bij ernstige aantasting kunt u de bladluiskolonies bespuiten met slaolie of met zeep-spiritus oplossingen.
• Omdat de rozenluis eind juni naar kaardebol- en valeriaanachtigen vliegt en in september/oktober weer uw rozen opzoekt om er zijn eieren op af te zetten, is het aan te raden om geen kaardebol- en valeriaanachtigen in uw tuin te zetten.

Meer plaaginsecten

Voor meer plaaginsecten en hun bestrijding, klik hier voor mijn special.