Biologische bestrijding - De witvlakvlinder

De harige rupsen van de witvlakvlinder, Orgyia antiqua, leven op veel bomen en struiken, zoals wilgen, Prunus soorten, meidoorns, bramen en frambozen. De vrouwelijke vlinders hebben geen vleugels en zien er uit als grijsbruine zakjes; de mannetjes daarentegen hebben oranje-bruine vleugels met een witte vlek op elke voorvleugel. De rupsen van de witvlakvlinder, Orgyia antiqua (Orde: Lepidoptera, Familie: Lymantriidae) zijn de mooiste die er bestaan. Ze zijn grijs en rood met gele vlekken en dragen vier bosjes crème-kleurig haar op de rug en ook nog twee hoornachtige bosjes haar op hun kop en aan het achtereind. Je kunt de rupsen beter niet met blote handen oppakken, omdat de haren irritatie van de huid kunnen veroorzaken.

Biologie

Rupsen verschijnen in mei en voeden zich tot augustus-september. Vrouwelijke rupsen vreten ongeveer 10 dagen langer dan manlijke. Vrouwelijke rupsen worden daarom aanzienlijk groter en kunnen een lengte van zo’n 2,5 cm bereiken; manlijke rupsen worden hooguit 1,5 cm lang. Vrouwelijk en manlijke poppen zijn daarom ook verschillend in grootte. Dit is een van de weinige gevallen waar het geslacht al vóór het popstadium kan worden vastgesteld.

De volgroeide rupsen spinnen een losse cocon, vaak tussen bladeren of op een takje, waarin zij hun lichaamsharen verwerken. Binnenin de cocon verpoppen ze.

Een paar weken later verschijnen de vlinders, waarbij de mannetjes iets eerder uitkomen dan de vrouwtjes. Het vrouwtje blijft op of dichtbij haar cocon en ‘roept’ mannetjes door een geurstof (feromoon) uit te scheiden. Na de paring legt het vrouwtje 200-300 eieren bovenop de cocon. Zij sterft vrij snel daarna. Ook de mannetjes leven maar kort, omdat zij niet eten. De eieren, die zeer harde schalen hebben, overwinteren.

Schade

Aangezien de rupsen grote hoeveelheden blad kunnen verorberen, kunnen ze, als er veel zijn, behoorlijk veel schade veroorzaken. De schade is echter meestal beperkt en vrijwel altijd plaatselijk.

Natuurlijke vijanden

De vlinders worden gegeten door vogels, spinnen en wespen van de familie der Vespidae, waartoe de ons welbekende geel-zwarte gewone wesp behoort. Van de laatste is bekend dat ze vlinders uit spinnenwebben ‘stelen’. Harige rupsen zoals die van O. antiqua worden meestal niet door vogels gegeten.Eén vogel is echter gespecialiseerd in harige rupsen: de koekoek. Andere vijanden van rupsen (harig of niet) zijn loopkevers (Orde: Coleoptera; Familie: Carabidae), in het bijzonder Calosoma sycophanta. De rupsen worden ook aangevallen door parasitaire wespen (Orde: Hymenoptera; Familie: Braconidae) en parasitaire vliegen (Orde: Diptera; Familie: Tachinidae), waarvan de larven zich in het lichaam van de rups ontwikkelen.

Behandeling

• Aangezien de schade meestal beperkt is, is behandeling vrijwel nooit nodig. Als het toch nodig is, verwijder dan de cocons en eieren in de winter. Draag handschoenen om contact met de haren in de cocons te vermijden, aangezien zij irritatie van de huid kunnen veroorzaken.
• Je kunt ook proberen parasiterende vliegen en wespen te lokken door bloemen te kweken met vlakke, open bloeiwijze, zoals composieten (b.v. madeliefjes of asters) of schermbloemigen (b.v. dille).

Meer plaaginsecten

Voor meer plaaginsecten en hun bestrijding, klik hier voor mijn special.