Nuttige insecten en andere beestjes - Miljoenpoten

Miljoenpoten worden vaak verward met duizendpoten, maar zij behoren tot verschillende klassen. De miljoenpoten (Klasse: Diplopoda) hebben twee paar poten per lichaamssegment; duizendpoten (Klasse: Chilopoda) slecht één paar. Bovendien zijn duizendpoten jagers, en leven miljoenpoten van dood plantenmateriaal. Ze zijn zeer nuttige dieren, maar kunnen soms ook schadelijk zijn. Twee veelvoorkomende soorten miljoenpoten zijn Tachypodoiulus niger, ook wel witpootkronkel genoemd, en Polydesmus angustus, die geen Nederlandse naam heeft. T. niger is cilindrisch en kan tot 5 cm lang worden. P. angustus is meer afgeplat en houdt zich vooral in bladstrooisel en rottend materiaal op en kan tot 2,5 cm lang worden. Bij gevaar rennen miljoenpoten weg en verstoppen zich; T. niger heeft de gewoonte zich spiraalvormig op te rollen. Bovendien kunnen veel soorten irriterende vloeistoffen of giftige gassen (blauwzuur) uitscheiden om vijanden te verjagen.

Biologie

Vrouwtjes leggen 50 - 100 eieren in kleine, met speeksel versterkte, ondergrondse kamers. De jongen die 2 - 3 weken later uit het ei komen lijken op de ouders, maar ze hebben minder lichaamssegmenten. Het aantal segmenten neemt bij iedere vervelling, die in een ondergrondse vervellingskamer gebeurt, toe. In de winter graven de volwassen dieren zich in de grond in en zijn daar inactief.

Nuttig (en schadelijk)

Miljoenpoten vreten van dood plantenmateriaal en zijn daarom zeer nuttig als afvalopruimers.
Echter: zaden en jonge plantjes vinden ze ook niet te versmaden en vooral erwten en bonenzaden worden in het voorjaar vaak aangevreten. Als wortels, bollen en knollen door andere plagen, zoals slakken, zijn aangetast, maken miljoenpoten deze verwondingen groter. Soms kunnen hierdoor bollen of knollen in hun geheel vernield worden.

Natuurlijke vijanden

Ondanks hun effectieve verdedigingsmechanisme, hebben miljoenpoten veel vijanden. Hun belangrijkste vijanden zijn bacteriën, schimmels en parasitaire wormen, die het lichaam kunnen binnendringen. Hoewel het gif dat ze afscheiden niet gevaarlijk is voor grotere dieren als vogels en zoogdieren, is de geur en smaak zo smerig, dat veel dieren ze niet willen eten. Merels, lijsters, kikkers, egels en sommige soorten kevers laten zich echter door de vieze geur en smaak niet afschrikken en eten de miljoenpoten als ze ze vinden. Bovendien worden veel soorten belaagd door mijten en teken, die tussen de pootjes kruipen waar de miljoenpoten met hun bepantserde lichamen niet bij kunnen.

In de tuin houden

Zorg voor een schaduwrijke hoek met dood plantenafval en rottende bladeren. Hier voelen miljoenpoten zich prima in thuis.

Meer nuttige insecten

Voor meer nuttige insecten, ga naar mijn special: Nuttige insecten en andere beestjes in de tuin.