Nuttige insecten en andere beestjes - Duizendpoten

Duizendpoten worden hogelijk gewaardeerd als plaagbestrijders, omdat ze jacht maken op allerlei schadelijke insecten, spinnen, kleine (naakt)slakken en wormen. Zij behoren niet tot de insecten, maar tot een aparte klasse van geleedpotigen, de Chilopoda. Duizendpoten zijn onze wapenbroeders in de strijd tegen plaaginsecten en ander ongedierte in de tuin en dus zeer nuttige dieren. Ze hebben één paar poten per lichaamssegment en worden meestal gevonden in de aarde of compost, of onder voorwerpen (takken, stenen, e.d.) die op de bodem rusten. Bij alle duizendpoten is het eerste paar poten gemodificeerd tot holle kaken, die verbonden zijn met gifklieren. Ze vangen hun prooi door er, indien nodig, met grote snelheid achteraan te jagen.

Omdat hun huid dun is en gemakkelijk uitdroogt, verbergen ze zich overdag en jagen ze 's nachts. Er bestaan drie orden van duizendpoten in Nederland, waarvan twee, de Lithobiomorpha en de Geophilomorpha het meest algemeen zijn. Lithobiomorpha zijn relatief kort en hebben 15 paar poten. Lithobius forficatus is een van de grotere soorten van deze orde. Soorten van de Geophilomorpha, zoals Cryptops hortensis, zijn lang en dun en hebben tot 90 paar korte, sterke poten. Deze laatste soorten zijn blind en kruipen doorgaans door bladafval en aarde.

Biologie

Mannetjes deponeren pakjes sperma (spermatoforen) op een soort webje, welke door vrouwtjes worden opgepakt. Eieren worden meestal in het voorjaar of vroege zomer gelegd. Vrouwtjes van de Lithobiomorpha leggen hun eieren één voor één, bedekken ze met deeltjes aarde en laten ze verder alleen. Pas-uitgekomen larven hebben slechts zeven paar poten, maar bij elke vervelling verschijnt er telkens een paar meer. Vrouwtjes van sommige soorten van de Geophilomorpha bewaken hun eieren en jongen tegen vijanden door om ze heen te gaan liggen. Ook likken ze de eieren om ze te beschermen tegen schimmels.

Natuurlijke vijanden

Veel duizendpoten worden gegeten door vogels, maar verder hebben ze vanwege hun giftige beet weinig vijanden. Het is b.v. waargenomen dat ze opgewassen zijn tegen spinnen van gelijke grootte.

In de tuin houden of lokken

Omdat ze van een vochtige omgeving houden, doet u ze een groot plezier met schuilplaatsen in de vorm van een hoopje rottende bladeren of stenen of takken die u op de vochtige aarde legt.

Meer nuttige insecten

Voor meer nuttige insecten, ga naar mijn special: Nuttige insecten en andere beestjes in de tuin.