Snoeien van bomen

U heeft een prachtige boom geplant in uw tuin en dan? Hoe wordt dit jonge exemplaar een prachtige boom en een sieraad voor uw tuin? Een goed uitgezochte boom hoeft waarschijnlijk niet eens gesnoeid te worden. Dit is ook de meest ideale situatie. Zo behoudt de boom immers zijn natuurlijke vorm. Maar er zijn altijd wel wat dode takken of er zit toch een tak hinderlijk in de weg. Mag u die wegknippen en wanneer is het daarvoor dan de beste tijd. De regels voor het snoeien van bomen op een rij.

Algemene snoeiregels

Behoud de natuurlijke vorm van de kroon
Belangrijk is om de natuurlijke vorm van de boom in tact te houden. Daarom kunnen bomen het makkelijkst gesnoeid worden als het blad gevallen is. De vorm van de kroon en de struktuur van de takken is dan goed zichtbaar. Snoei de boom al gelijk in de eerste jaren. Zo wordt een goede struktuur opgebouwd.
Snoei in de zomer
Toch is veruit de beste periode om te snoeien de zomer. Door te snoeien worden wonden aan de boom veroorzaakt. De boom moet zorgen dat deze weer goed helen, dat kan hij het beste als de sapstroom zeer aktief is en dat is in de zomer. Wacht tot de boom goed in blad zit en snoei voor de herfst. Bij het aanmaken van het blad in het voorjaar en bij het terugtrekken van de voedingsstoffen uit de bladeren in de herfst heeft de boom te veel energie nodig voor deze aktiviteiten. Midden in de zomer is het betrekkelijk rustig en kan de boom goed herstellen van snoeiwonden. Ideaal is snoeien in de periode mei tot september. Dit geldt uiteraard niet voor het knotten van wilgen: dat is een echte winterklus.
Snoei met mate
Snoei, indien nodig, regelmatig en nooit te veel in één keer. Door te veel snoeien tijdens een snoeibeurt ontstaan wilde taken de zogenaamde waterloten.
Dode takken
Voor elke boom is het belangrijk dat dode of zieke takken worden verwijderd. Naast dat het geen fraai gezicht is, is het ook beter voor de boom. Zieke en dode takken trekken ziektes en bacteriën aan.
Kruisende takken
Inspecteer de boom regelmatig op kruisende takken. Kruisende takken hebben de neiging elkaar te beschadigen, omdat ze steeds langs elkaar schuren. Dit schuren beschadigt de tak. Haal één tak of beide takken weg.
Zorg voor een open kroon
Voor alle bomen is het belangrijk dat de kroon niet te dicht wordt. Zorg dan ook dat de kroon goed open blijft, zodat er voldoende licht in de boom kan vallen.
Snoeien en vorst
Snoei nooit als het vriest. De vorst beschadigd de levende cellen, waardoor de snoeiwond veel meer tijd nodig heeft om te herstellen.

Snoeien van ABC-bomen

ABC-bomen zijn Acer (Esdoorn), Betulus (Berk) en Carpinus (Beuk). Maar ook Juglans (Noot) en Vitis (druif) worden tot deze groep gerekend, omdat ze wat betreft het snoeien dezelfde behandeling vragen. Deze bomen behoren tot een aparte groep, omdat de sapstroom van deze bomen al vroeg op gang komt. Geadviseerd wordt om voor de jaarwisseling te snoeien (sommige adviseren vóór de korste dag), dit voorkomt dat de boom gaat bloeden. Het "bloeden" is eigenlijk overmatig vochtverlies veroorzaakt door worteldruk. Deze worteldruk is nog niet zo sterk als de boom in rust is. Maar bij de ABC-bomen komt de sapstroom al vroeg in het seizoen op gang, vandaar dat hier de kans op bloeden vrij groot is.
De bomen kunnen ook vanaf mei, zodra ze goed in hun blad zitten, gesnoeid worden.

Begeleidingssnoei

Begeleidingssnoei is eigenlijk een snoeimethode die langs openbare wegen wordt toegepast. Het komt er op neer dat de onderste takken van de boom worden weggesnoeid, zodat het verkeer (oa. hoge vrachtwagens) geen last hebben van de onderste takken. Op kleine schaal zuo dit ook in de kleine particuliere tuin van toepassing kunnen zijn. Heeft u een boom langs een pad, bij het huis of naast het terras, dan kan ook hier, d.m.v. begeleidingssnoei gezorgd worden dat de doorgang cq. het uitzicht vrij blijft.

Kandelaberen

Kandelaberen is een snoeitechniek, waarbij alle takken van een boom zodanig afgezaagd worden, dat de boom na de snoei iets weg heeft van een kandelaar. Het wordt toegepast voor bomen die moeilijk toegang hebben tot water en lucht, bij het verplanten van volwassen bomen of als rigoreuze verjongingssnoei.
Kandelaberen is een vorm van knotten. Alle takken worden afgezaagd op ruime afstand van de stam (bij knotten wordt dieper weggezaagd). Door de forse snoei die zo wordt toegepast heeft de boom in verhouding te veel wortels (het natuurlijk evenwicht tussen wat zich boven en onder de grond bevindt is verstoord) en als reaktie daarop zal de boom zo snel mogelijk nieuwe takken gaan vormen.
Niet alle bomen zijn geschikt voor deze snoeivorm. Platanus (Plataan) en Robinia (Acacia) zijn zeer geschikt. De Fagus (Beuk) juist weer helemaal niet, die krijgt verbrandingsverschijnselen op de bast van deze snoei-techniek. En voor fruitbomen is het funest. Die zullen het jaar daarop helemaal niet bloemen en dus ook geen vruchten vormen.

Knotten

Knotten is nog rigoreuzer dan kandelaberen. Bij het knotten worden alle gevormde scheuten (takken) volledig teruggezaagd tot op de stam of knot. De kop van de stam wordt door deze (jaarlijkse) snoei steeds dikker en er vormt zich zo een dikke "knot".

Opkronen van de boom

Zoals al aangegeven bij de begeleidingssnoei is het mogelijk om een boom als het ware op te kronen. Opkronen betekent dat u zelf gaat bepalen hoe hoog de stam wordt en waar dus de kroon gaat beginnen. Opkronen gebeurt door simpelweg de onderste takken weg te zagen tot aan de stam. U haalt net zoveel takken weg, totdat u de gewenste kroonhoogte heeft bereikt.
Let op: deze techniek is niet toepasbaar voor geënte bomen. De Catalpa bignonioides "Nana" (Bolcatalpa/Boltrompetboom) of Salix caprea "Kilmarnock" (Teurwilgje op stam) bijvoorbeeld zijn geënt en de stam groeit dus niet meer de hoogte in. Opkronen heeft hier geen zin. Voor geënte bomen geldt dan ook dat bij de aankoop al goed gelet moet worden of de boom de gewenste kroonhoogte heeft.

Top van de boom verwijderen

Als de top (de vanuit de stam doorgaande tak) uit de boom gehaald wordt, dan zullen er flinke zijscheuten veschijnen. Zeker jonge bomen, die nog snel groeien, zullen forse scheuten maken. Deze zijscheuten moeten wel regelmatig weggezaagd worden, want anders krijgt de boom een vreemde, breed uitwaaiende, vorm.