Leibomen en dakbomen

Leibomen hebben van oudsher in de eerste plaats de funktie om de zon van de ramen te weren. De meest toegepaste boom daarvoor was de linde. Een leilinde heeft een dichte bladmassa en kon daardoor in de zomer het achterliggende woonhuis koel houden. Tevens werd daarmee ook voorkomen dat de gordijnen en andere stoffen in de woonkamer van kleur zouden verschieten. Deze oorspronkelijke funktie van leibomen is eigenlijk nagenoeg verdwenen, ze worden nu meer als architectonisch element toegepast.

Toepassen van leibomen

Zoals gezegd werden leibomen van oudsher gebruikt als zonwering. De bomen werden vrij dicht langs de geval aangeplant, zodat een maximaal zonwerend effect werd bereikt. In de winter, als de bomen kaal zijn, kon het daglicht voldoende toetreden in de woonkamer. 's Zomers werd door de dichte bladmassa de zon geweerd en bleef het heerlijk koel.

Die oorspronkelijke funktie wordt nu nog maar zelden toegepast. De aanplant van leibomen wordt nu veel meer ingepast als onderdeel van het totale tuinontwerp. De leibomen hebben daarbij meer de funktie van een architectonisch element en worden vaak geplaatst langs een oprit of erfafscheiding.

Als u overgaat tot de aanplant van leibomen, beperk u dan bij voorkeur niet tot één exemplaar. Het effect van de leibomen is het grootst als er meerdere exemplaren achter elkaar geplant worden.

Opkweek van de leibomen
Een leiboom is een boom die tijdens de opkweek in een, voor de boom, onnatuurlijke vorm wordt geleid. Een boom is een stam met een kroon. Leibomen gaan een heel andere weg. Dit doen ze dus niet van nature, maar de takken worden met mensenhanden in een andere vorm geleid. De takken van de boom worden langs een "leirek" uitgebogen en er aan vastgebonden. Dit worden de armen genoemd. Op de kwekerij wordt zo de basisvorm aan de boom gegeven. Bij aankoop zit het "leirek" nog steeds aan de boom. Dit moet voorlopig ook nog wel een aantal jaar blijven zitten, om te voorkomen dat de takken terug gaan schieten.
Snoeien van de leibomen
In het voor- of najaar moeten alle scheuten, die zich op de armen hebben gevormd, helemaal worden teruggesnoeid.

Aanplant van de leibomen
Als meerdere leibomen naast elkaar worden aangeplant, is de plantafstand tussen de bomen afhankelijk van de breedte van het leirek. Plant de bomen zodanig aan, dat een onafgebroken rij leibomen ontstaat. Dus voorkom dat er "gaten" tussen de bomen komen.

Toepassen van dakbomen

Dakbomen hebben niet zo'n lange historie als leibomen. Pas de laatste decennia zien we steeds vaker dakbomen in de tuin verschijnen. Met de toename van het buitenleven is de populariteit van de dakboom gestegen. De meest gebruikte toepassing van de dakboom is die van natuurlijke parasol. Ook dakbomen worden op een onnatuurlijke wijze geleid langs een "leirek". In dit geval worden de takken geleid langs een horizontaal rek.

Snoeien van de dakboom
Snoei de zijscheuten in het voor- of najaar terug tot 2 à 3 ogen van de zijtak.

Aanplant van de dakbomen
Hierbij geldt hetzelfde als bij de leibomen. Zorg, bij aanplant van meerdere bomen, dat een dicht bladerdak ontstaat. Als de bomen iets te ver uit elkaar worden aangeplant, dan is het effect van de natuurlijke parasol weg. Bedenk wel dat bij een grote parasol, m.a.w. de aanplant van meerdere exemplaren, het snoeien van de dakbomen een erg moeilijk karwei kan worden.

Soorten lei- en dakbomen
Er zijn veel soorten bomen geschikt om in lei- en/of dakvorm te kweken. U kunt zelf aan de slag, een jonge boom kopen, een "leirek" maken en de takken langs het rek leiden. Maar u kunt ook een "kant-en-klaar"-exemplaar bij een kweker of het tuincentrum kopen. De volgende bomen worden veelal toegepast als lei- en/of dakboom:

Soort	Vorm	Bijzonderheden
Aesculus x carnea Briottii (Rode paardenkastanje)	dak	matige groeier, rode bloemen (mei/juni)
Aesculus hippocastanum Baumannii (Witte Paardenkastanje)	dak	matige groeier, witte bloemen (mei/juni)
Carpinus betulus (Haagbeuk)	lei&dak	matige groeier, kleine bladeren, dichte kroon
Liquidambar styraciflua (Amberboom)	lei&dak	matige groeier, geurend blad, mooie herfstkleur, kurklijstige stam
Morus alba "Platanifolia" (Moerbei)	dak	snelle groeier, groot langwerpig blad
Platanus acerifolia (Plataan)	lei&dak	snelle groeier, groot ingesneden blad, grijsgroene boomschors
Sorbus (Lijsterbes)	lei&dak	matige groeier, crèmekleurige bloemen (april/mei)
Tillia cordata Greenspire (Kleinbladige Linde)	lei&dak	matige groeier, hartvormig blad
Tillia vulgaris Pallida (Grootbladige Linde)	lei&dak	matige groeier, hartvormig blad
Quercus palustirs (Moeraseik)	lei&dak	matige groeier, heldergroen blad, mooie herfstkleur