Het ontstaan van de stoel

De stoel is een van de beste uitvindingen van de afgelopen millenia. Het idee van de stoel als zitmeubel is ingebed in onze cultuur. Op school leren we dat de stoel is ontstaan in de Middeleeuwen. Het zou zijn voortgevloeid vanuit het gebruik van een dekenkist. Er zijn echter volop stoelen afgebeeld 3000 jaar voor de Middeleeuwen.

Inhoudsopgave:

• De stoel is geen Europese uitvinding
• Variaties op een thema
• Een kunstige stoel
• Stoel als voorbeeld
• Plato´s ideeënleer en de stoel

De stoel is geen Europese uitvinding

De theorie dat de stoel in Europa is uitgevonden is niet op bewijs gestoeld. Er zijn legio afbeeldingen van farao´s op stoelen met ranke poten. De troon waarop menig koning uit de oudheid pleegt te zitten is een stoel. De troon wordt ook zetel genoemd. Koningen waren de eerste mensen met een zittend beroep. Wanneer de mens zit dan beweegt hij zich voort in de geest. De zittende mens stuurt zijn gedachten. De koning stuurt zijn gedachten met als doel een land te besturen.

Variaties op een thema

Een stoel kan er heel verschillend uitzien. De strandstoel of ligstoel is van andere vorm dan een stoel aan de eettafel. Een variant op het thema stoel is de klapstoel. Dat is een opklapbare stoel. De klapstoel neemt minder ruimte in als hij niet gebruikt wordt. Sommige modellen klapstoelen kunnen gestapeld worden. Op deze manier neemt een stapel van 25 stoelen de plek in van één stoel. Een regisseursstoel is een niet-stapelbare opklapstoel die licht en makkelijk verplaatsbaar is. Tegenwoordig vind je soms een uitsparing in de armleuning van de regisseurstoel om een glas drinken in te zetten. Het product stoel wordt voortdurend geïnnoveerd terwijl het basisconcept in stand wordt gehouden.

Een kunstige stoel

Kunstenaars van alle tijden hebben zich laten inspireren tot het vervaardigen van nieuwe verschijningsvormen van het idee van de stoel. Van oudsher werden stoelen versierd met allerlei houtsnijwerken, mooie stoffen en ornamenten. In onze huidige tijd hebben industriële ontwerpers het op zich genomen om nieuwe trends op woongebied toe te passen op stoelen. Door gebruik van nieuwe vormen hebben stoelen soms geen vier poten meer maar een u-vormige buisconstructie als onderstel. Toch zijn ze nog steeds te herkennen als stoel. Rietveld is een voorbeeld van een invloedrijke kunstenaar die een stoel heeft ontworpen.

Stoel als voorbeeld

Een stoel wordt vaak als voorbeeld gebruikt om iets te verduidelijken. Menig leraar zal ooit zeggen: neem nou bijvoorbeeld de stoel,... om daarna zijn punt te verklaren. De stoel leent zich als geschikt voorbeeld op vele terreinen. Wanneer iemand in een boek iets wilt verduidelijken dan wordt voor de stoel gekozen omdat men ervan uitgaat dat de stoel over 200 jaar nog bestaat, zodat mensen het later ook begrijpen. Wanneer iemand iets zou uitleggen met de eg als voorbeeld dan zullen velen vragen: wat is een eg?

Plato´s ideeënleer en de stoel

Er is een groot verschil in een fauteuil en een stoel. Een fauteuil is lekker zacht, heeft vrijwel altijd armleuningen en is mooi bekleed. Het is een stoel om lekker in te zitten. Een stoel die bij de schoolbank hoort is een harde werkstoel. Beide objecten vallen onder het begrip stoel. Een definitie van de stoel is moeilijk te geven. Toch weten we allemaal precies wat een stoel is. Plato zou zeggen dat we het idee van de stoel kennen. Vanuit het grondidee ´stoel´ herkennen we een object als zijnde stoel. Het idee van stoel komt vanuit de ideeënwereld naar de materiële wereld doordat we een stoel herkennen als we kijken naar het zitmeubel. Ondanks dat het moeilijk is zal ik toch wagen een definitie van een stoel te geven; een vierpotig zitmeubel met rugleuning en soms armleuningen. Dat dekt de betekenis niet volledig want er zijn ook banken met vier poten en er zijn stoelen met 2 poten zoals op bijgaande afbeelding te zien is. Bovendien bestaan er ook krukken met vier poten en een rugleuning. Niet alle stoelen hebben armleuningen daarom gebruikte ik het woord ´soms´. Toch komt dat niet sterk over in een definitie. Ik daag iedereen uit om een betere definitie van het woord stoel te verzinnen. Het is niet voor niets dat het niemand is gelukt om een sluitende definitie van het woord stoel te geven.

Lees verder

• Hoogslaper voor volwassenen