Klussen: solderen - zacht solderen & hard solderen
Solderen is het verbinden van metalen door middel van een smolten metaal of legering met een lager smeltpunt. Er zijn vele toepassingen mogelijk: elektronica, sanitair, auto's, etc. Er zijn twee methoden: zacht en hard solderen. Zacht solderen gebeurt tussen de 90 en de 400 graden Celsius. Hard solderen gebeurt bij een smeltpunt boven de 400 graden. In dit artikel aandacht voor het solderen: verhitting, voorbereiding, het solderen, verbindingen, soorten soldeer en vloeimiddelen.Verhitting
- Het verhitten van kleine werkstukken kan door middel van een hobbybrander.
- Het verhitten van grotere werkstukken heeft een professionele brander nodig (max. vlamtemperatuur 1800°C).
- Voor hardsolderen is een combinatiebrander voor butaan of propaan met zuurstof aan te bevelen.
Voorbewerking
Zorg dat het werkstuk op de plaats van de verbinding schoon is, dus vrij van verf, vet, oxide, etc. Schuur en reinig het verbindingsoppervlak en breng er een vloeimiddel op aan. Dit vloeimiddel zorgt voor reiniging tijdens het solderen en dat het soldeer in de naad kan vloeien.N.B. Door warmteverlies zal de werktemperatuur slechts de helft van de vlamtemperatuur bedragen. Bij voldoende temperatuur van het werkstuk smelt het soldeer en 'bevochtigt' het metaal en trekt in de naad door de capillaire werking.
Het solderen
Voor gebruik de soldeerbout vertinnen: soldeer aanbrengen op de verwarmde soldeerbout met vloeimiddel. Let erop dat bij oververhitting de kans op verbranden van de vloeimiddelen groot is. Kies dus een geschikte warmtebron. Zorg ook voor goede ventilatie!Verbindingen
Door het soldeer-oppervlakte te vergroten wordt de verbinding versterkt. Er zijn 4 soorten verbindingen:- stompe naad
- stripnaad
- lapnaad
- gesloten naad
Solderen van drinkwaterinstallaties
Bij drinkwaterinstallaties moet men gebruik maken van tin-zilver legering. Gebruik hierbij een geschikt vloeidmiddelSoortensoldeer
- tinsoldeer massief 40/60 (verhouding tin/lood) voor algemeen gebruik (183°C-234°C)
- tinsoldeer harskern (hars is vloeimiddel) voor kleine en puntverbindingen van schoon koper, messing of vertinde materialen (183°C-234°C).
- printsoldeer 60/40 (verhouding tin/lood) voor elektronica.
- tin-zilver soldeer massief 96,5/3,5 (verhouding tin/zilver) voor drinkwaterinstallaties (221°C)
Vloeimiddelen
- S-39 zachtsoldeervloeistof voor algemeen gebruik
- S-65 zachtsoldeervloeistof voor koperen drinkwaterleidingen
- Purine zachtsoldeerpasta voor algemeen gebruik (m.u.v. aluminium)
Welk soldeer en vloeimiddel gebruiken bij de verschillende metalen?
| Metalen (smeltpunt in C | solderen aan | soort soldeer | soort vloeimiddel |
|---|---|---|---|
| Koper (1084°C) | koper | tin-zilver soldeermassief | S-39/ S-65/ Purine |
| messing | tinsoldeer massief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ S-65/ Purine | |
| ijzer | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine | |
| zink | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine | |
| tin | tinsoldeer massief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ S-65 | |
| lood | tinsoldeer massief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief | S-39 | |
| Messing (880°C) | messing | tin-zilver soldeermassief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ S-65/ Purine |
| ijzer | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine | |
| zink | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ S-65 | |
| tin | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine | |
| lood | tinsoldeer massief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief | S-39 | |
| IJzer (1535°C) | ijzer | tin-zilver soldeermassief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine |
| zink | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39 | |
| tin | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39 | |
| lood | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine | |
| Zink (419°C) | zink | tin-zilver soldeermassief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine |
| tin | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine | |
| lood | tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine | |
| Tin (232°C) | tin | tin-zilver soldeermassief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief | S-39 |
| lood | tinsoldeer massief/ tin-soldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief | S-39 | |
| Lood (327°C) | lood | tin-zilver soldeermassief/ tin-zilver soldeer massief | S-39/ Purine |
Meer is te lezen in mijn special Doe-het-zelf karweitjes.
Lees verder
© 2008 - 2012 Etsel, gepubliceerd in Doe het zelf (Huis en Tuin) op .
Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer informatie…
De (home-)studio 22 - Kabels & Verbindingen In navolging van eerdere bijschriften, twee-en-twintigste artikel in een reek…
Klussen: veilig klussen een must Veilig klussen is van groot belang. Maar hoe? Van algemeen belang is een goede voorberei…
Zacht water zonder kalk: energiebesparing Water waar kalk in zit zorgt voor meer energieverbruik. Bovendien heb je met ha…
Glas in lood: minicursus Glas in lood kan een hele leuke bezigheid zijn. Maar je kunt hier niet zo maar mee beginnen. Daa…
Gerelateerde artikelen
Sanitair: solderen, knelfittingen, afvoerleidingen en kraan In dit artikel over sanitair worden de volgende klussen besch…De (home-)studio 22 - Kabels & Verbindingen In navolging van eerdere bijschriften, twee-en-twintigste artikel in een reek…
Klussen: veilig klussen een must Veilig klussen is van groot belang. Maar hoe? Van algemeen belang is een goede voorberei…
Zacht water zonder kalk: energiebesparing Water waar kalk in zit zorgt voor meer energieverbruik. Bovendien heb je met ha…
Glas in lood: minicursus Glas in lood kan een hele leuke bezigheid zijn. Maar je kunt hier niet zo maar mee beginnen. Daa…
Reageer op het artikel "Klussen: solderen - zacht solderen & hard solderen"
K. Machielsen, 11-12-2011 16:28
Ik zou graag kleine metalen modelletjes gaan maken voor grote sculpturen. Deze worden van staal, zink, lood, messing, roodkoper of brons. Omdat ik mijn beelden opbouw uit stukjes materiaal wil ik de afzonderlijke delen met elkaar kunnen verbinden zonder dat bv. een soldeerlasnaad die vlakbij zit weer wordt verwarmd en dus loslaat en/of vervormd. De materiaaldikte die ik gebruik is plaat max. 2 mm en rond 3 mm. Hoe krijg ik dat voor elkaar en met welke gereedschappen en materialen?
Graag uw advies. Bij voorbaat dank.
Reactie infoteur, 12-12-2011
Lijkt mij heel moeilijk. Kan me voorstellen dat als je een nieuwe soldeerverbinding wilt maken bij een reed bestaande soldeerverbinding dat deze laatste ook weer loslaat... Volgens mij gewoon een kwestie van proberen.
Thomas, 15-11-2011 00:46
Heb een klein vraagje i.v.m solderen. Ik heb een zilveren dunne armband die stuk is, graag had ik geweten of ik de twee stukken terug aan elkaar kan binden met zacht solderen met een 60/40 tin (60% tin 40% lood, eutectisch mengsel). Alvast Bedankt!
Omer Dogan, 26-04-2010 10:33
Hallo ik had een vraag ,
kunt u mij helpen om op deze vraag een antwoord te kunnen vinden?
welke toevoegmateriaal geeft de grootste sterkte in koper,kopereverbindingen,diemet 5%zilver of die met 40%zilver?
Bronnen en referenties
- Gamma