Klussen: solderen - zacht solderen & hard solderen

Solderen is het verbinden van metalen door middel van een smolten metaal of legering met een lager smeltpunt. Er zijn vele toepassingen mogelijk: elektronica, sanitair, auto's, etc. Er zijn twee methoden: zacht en hard solderen. Zacht solderen gebeurt tussen de 90 en de 400 graden Celsius. Hard solderen gebeurt bij een smeltpunt boven de 400 graden. In dit artikel aandacht voor het solderen: verhitting, voorbereiding, het solderen, verbindingen, soorten soldeer en vloeimiddelen.

Verhitting

• Het verhitten van kleine werkstukken kan door middel van een hobbybrander.
• Het verhitten van grotere werkstukken heeft een professionele brander nodig (max. vlamtemperatuur 1800°C).
• Voor hardsolderen is een combinatiebrander voor butaan of propaan met zuurstof aan te bevelen.

Voorbewerking

Zorg dat het werkstuk op de plaats van de verbinding schoon is, dus vrij van verf, vet, oxide, etc. Schuur en reinig het verbindingsoppervlak en breng er een vloeimiddel op aan. Dit vloeimiddel zorgt voor reiniging tijdens het solderen en dat het soldeer in de naad kan vloeien.

N.B. Door warmteverlies zal de werktemperatuur slechts de helft van de vlamtemperatuur bedragen. Bij voldoende temperatuur van het werkstuk smelt het soldeer en 'bevochtigt' het metaal en trekt in de naad door de capillaire werking.

Het solderen

Voor gebruik de soldeerbout vertinnen: soldeer aanbrengen op de verwarmde soldeerbout met vloeimiddel. Let erop dat bij oververhitting de kans op verbranden van de vloeimiddelen groot is. Kies dus een geschikte warmtebron. Zorg ook voor goede ventilatie!

Verbindingen

Door het soldeer-oppervlakte te vergroten wordt de verbinding versterkt. Er zijn 4 soorten verbindingen:

1. stompe naad
2. stripnaad
3. lapnaad
4. gesloten naad

Solderen van drinkwaterinstallaties

Bij drinkwaterinstallaties moet men gebruik maken van tin-zilver legering. Gebruik hierbij een geschikt vloeidmiddel

Soortensoldeer

1. tinsoldeer massief 40/60 (verhouding tin/lood) voor algemeen gebruik (183°C-234°C)
2. tinsoldeer harskern (hars is vloeimiddel) voor kleine en puntverbindingen van schoon koper, messing of vertinde materialen (183°C-234°C).
3. printsoldeer 60/40 (verhouding tin/lood) voor elektronica.
4. tin-zilver soldeer massief 96,5/3,5 (verhouding tin/zilver) voor drinkwaterinstallaties (221°C)

Vloeimiddelen

1. S-39 zachtsoldeervloeistof voor algemeen gebruik
2. S-65 zachtsoldeervloeistof voor koperen drinkwaterleidingen
3. Purine zachtsoldeerpasta voor algemeen gebruik (m.u.v. aluminium)

Welk soldeer en vloeimiddel gebruiken bij de verschillende metalen?

Metalen (smeltpunt in C	solderen aan	soort soldeer	soort vloeimiddel
Koper (1084°C)	koper	tin-zilver soldeermassief	S-39/ S-65/ Purine
	messing	tinsoldeer massief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ S-65/ Purine
	ijzer	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
	zink	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
	tin	tinsoldeer massief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ S-65
	lood	tinsoldeer massief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief	S-39
Messing (880°C)	messing	tin-zilver soldeermassief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ S-65/ Purine
	ijzer	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
	zink	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ S-65
	tin	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
	lood	tinsoldeer massief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief	S-39
IJzer (1535°C)	ijzer	tin-zilver soldeermassief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
	zink	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39
	tin	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39
	lood	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
Zink (419°C)	zink	tin-zilver soldeermassief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
	tin	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
	lood	tinsoldeer massief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine
Tin (232°C)	tin	tin-zilver soldeermassief/ tinsoldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief	S-39
	lood	tinsoldeer massief/ tin-soldeer harskern/ tin-zilver soldeer massief	S-39
Lood (327°C)	lood	tin-zilver soldeermassief/ tin-zilver soldeer massief	S-39/ Purine

Meer is te lezen in mijn special Doe-het-zelf karweitjes. © 2008 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Doe Het Zelf (Huis en Tuin) op 06-05-2008, laatst gewijzigd op 21-06-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Sanitair: solderen, knelfittingen, afvoerleidingen en kraan: In dit artikel over sanitair worden de volgende klussen beschreven: solderen, knelfittingen monteren, afvoerleidingen maken, kraan repareren, verv…
• De (home-)studio 22 - Kabels & Verbindingen: In navolging van eerdere bijschriften, twee-en-twintigste artikel in een reeks van ongeveer 40 columnachtige artikelen over de homestudio, waarin op luchtige wijz…
• Veilig klussen een must: Veilig klussen is van groot belang. Maar hoe? Van algemeen belang is een goede voorbereiding, goed gereedschap, ideale klus-omstandigheden, opgeruimde werkruimte, etc. Elke klus kent…
• Glas in lood: minicursus: Glas in lood kan een hele leuke bezigheid zijn. Maar je kunt hier niet zo maar mee beginnen. Daar zul je eerst de nodige basiskennis voor moeten hebben. Hieronder worden een aantal…
• Co-factoren en co-enzymen: Naast het polypeptide gedeelte hebben veel enzymen ook nog een niet-proteïne component nodig om hun werking te kunnen uitoefenen. Deze component wordt een co-factor of co-enzym gen…