De wasknijper, een multifunctioneel gebruiksvoorwerp

De wasknijper is een uitvinding die o zo simpel is, maar die je overal tegen kunt komen. Elk Westers georiënteerd huishouden heeft ze wel in huis, maar vanwege het toegenomen gebruik van wasdrogers, raakt hij de laatste tijd wat uit de gratie.

De uitvinding van de wasknijper

Door wie de wasknijper is uitgevonden is niet helemaal duidelijk. Er zijn blijkbaar verschillende patenten aangevraagd in de loop van de jaren, maar wie het idee nu voor het eerst gebruikte is niet duidelijk. Mogelijk is de wasknijper uitgevonden door Everett Huckel Bickley in 1888. De man had enorm veel ideeën, maar is er blijkbaar nooit echt rijk door geworden.

Het eerste model moet een houtje geweest zijn met een gleuf erin(pin). Dit houtje werd over het wasgoed geschoven en klemde zich om de waslijn. Aangezien niet alle was even dik is, zal deze knijper de was niet altijd even goed vastgehouden hebben aan de lijn.

Vandaar de uitvinding van de houten wasknijper, bestaande uit twee stokjes met een veer in het midden.Door aan de achterzijde beide delen samen te knijpen, opent de bek van de wasknijper. Die veer zorgde ervoor dat er altijd voldoende druk op de waslijn zat en de was niet wegwaaide. Dit idee is tot op heden van dagen nog steeds hetzelfde, buiten dat er de plastic variant uit het Oosten (Azië) gedeeltelijk voor in de plaats is gekomen.


Het puzzelwoordenboek kent de volgende omschrijvingen:

• wasknijper: huishoudelijk artikel
• wasknijper: knijper
• wasknijper: pin
• wasknijper: wasspeld

Levensduur van de wasknijper

Een houten wasknijper heeft een hele lange levensduur, maar soms wil er nog wel eens een breken op het zwakste puntje. Maar dan heeft hij vermoedelijk al wel een half mensenleven trouw gediend. Wel is er een kans op schimmelvorming op het hout, als ze bewaard worden in een erg vochtige omgeving. Dit is dan natuurlijk niet bevordelijk voor de schone was waar hij zich omheen moet klemmen.

De plastic varianten daarentegen verliezen op den duur hun elasticiteit en kunnen dan ook weer sneller breken dan de houten versies.

De wasknijper een blijvertje?

Zoals in de inleiding al terloops is vermeld, is door de komst van de wasdroger het aantal verkochte wasknijpers aan het verminderen. Deze vooruitgang is natuurlijk niet te stoppen en zo zal de knijper uiteindelijk toch naar de geschiedenisboeken gaan verhuizen. Dat dit nog een lange tijd gaat duren is zeker. Veel mensen zweren nog steeds bij de frisse, door de buitenlucht gedroogde was en zullen bepaalde fijne stoffen dan ook nooit in de wasdroger doen. Ook het nadeel van de krimp die door een wasdroger ontstaat, zal het voortbestaan van de wasknijper voorlopig nog wel garanderen.

De wasknijper in de hobbysfeer

Er bestaan veel hobbywinkels waar diverse knutselprojecten aangeboden worden, waar wasknijpers of waspinnen bij gebruikt worden. Vooral de waspinnen zijn in trek om bijvoorbeeld Engelse popjes te maken. Compleet met kleertjes en haren geeft dit een leuk resultaat. Verder worden ze als hulpmiddel bij diverse hobby's gebruikt om bijvoorbeeld blaadjes vast te houden, lijmverbindingen een tijdje vast te klemmen en als ze uit elkaar gehaald zijn, om soms hele stadjes of speelgoed mee te bouwen. De mogelijkheden lijken wel onbegrensd.

Andere gebruiksmogelijkheden

• 
  Ik kan me nog uit mijn jeugd herinneren dat we een schoenenpoetsdoosje met een dikke elastiek eromheen aan een spatbordbeugeltje van de fiets bonden(met twee hele wasknijpers aan de onderzijde). Onder de elastiek werd dan aan de bovenzijde van het doosje een van de houtjes van een wasknijper gestoken en tussen de spaken gezet. Dit gaf een behoorlijke herrie en je trok er veel aandacht mee.
• Drukvermindering bij autogordels. Door de gordel iets uit te trekken en er een wasknijper op te klemmen, vermindert de druk. Bij een botsing belemmert dit foefje de werking niet. Dit idee heeft de eerste prijs gewonnen in een wedstrijd van de Vereniging Spierziekten Nederland en het Hulpmiddelen Informatie Centrum.
• 
  Vernieuwende uitvinding. Een speciale wasknijper bevat een censor waarmee veranderingen in de luchtdruk gemeten worden. Wanneer er binnen een half uur regen op komst is, worden er elektrische signalen naar de metalen strips op de uiteinden van de knijper gestuurd, waardoor die blokkeert en de was dus niet meer kan worden opgehangen.

Nederlandse productie van wasknijpers

In Nietap bij Leek in de buurt van Groningen stond in het begin van 1900 een wasknijperfabriek die in de jaren dertig van de vorige eeuw aan 500 mensen werk bood. Dit was lange tijd de grootste producent van ons land en werd gerund door de familie Kok.
Gaandeweg werden de houten wasknijpers van de markt verdreven door plastic exemplaren uit Azië. Het aantal arbeiders nam sterk af en toen de fabriek midden jaren tachtig gesloten werd, werkte er nog maar een handvol mensen.

Wasknijpers in de Kunst

Veel kunstenaars hebben zich laten inspireren door de wasknijper. We zien hem dan ook terug in de schilderkunst als stillevens, de beeldhouwers maakten stenen en bronzen uitvoeringen, ook soms gemaakt van hout en van gigantische afmetingen. Dat zo'n simpele uitvinding toch een grote uitwerking heeft gehad op mensen, zegt toch wel iets over wat deze kleine uitvinding groot heeft gemaakt...